Για νηπιαγωγείο

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
1. ΕΔΑΦΟΣ
1.1 Γενικά για το έδαφος...............................................5
1.2 Σχηματισμός εδάφους..............................................6
1.3 Φυσικές Ιδιότητες...................................................7
1.4 Χημικές Ιδιότητες....................................................8
1.5 Σύσταση του εδάφους.............................................8
1.6 Κατηγορίες εδαφών ..............................................10
1.7 Ορίζοντες εδάφους................................................11
1.8 Υποβάθμιση του εδάφους.......................................12
1.9 Διάβρωση............................................................13
1.10 Ερημοποίηση........................................................15
1.11 Ρύπανση.............................................................17

---

2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ....................21
3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
3.1 Γνωρίζω το έδαφος μιας περιοχής...........................23
3.1.1 Φύλλο εργασίας 1
3.1.2 Φύλλο εργασίας 2
3.2 Βιοποικιλότητα εδάφους.........................................31
3.2.1 Φύλλο εργασίας 1
3.2.2 Φύλλο εργασίας 2
3.2.3 Φύλλο εργασίας 3
3.3 Χρήσεις γης χθες και σήμερα..................................36
3.3.1 Φύλλο εργασίας 1
3.3.2 Φύλλο εργασίας 2
3.4 Ρύπανση εδάφους.................................................41
3.4.1 Φύλλο εργασίας 1
3.4.2 Φύλλο εργασίας 2
3.5 Υποβάθμιση εδάφους.............................................46
3.5.1 Φύλλο εργασίας 1
3.6 Βλάστηση - διάβρωση- αναβαθμίδες........................51
3.6.1 Φύλλο εργασίας 1
3.7 Βελτίωση ζωής στο έδαφος.....................................55
3.7.1 Φύλλο εργασίας 1
3.7.2 Φύλλο εργασίας 2
3.8 Σενάριο ντοκιμαντέρ - Ερημοποίηση........................62
3.8.1 Φύλλο εργασίας 1
3.9 Δάσος και έδαφος (πυρκαγιά -υπερβόσκηση)...........67
3.9.1 Φύλλο εργασίας 1
3.9.2 Φύλλο εργασίας 2
3.10 Σχεδιάζω και προστατεύω.....................................71
3.10.1 Φύλλο εργασίας 1
3.10.2 Φύλλο εργασίας 2
3.10.3 Φύλλο εργασίας 3
3.10.4 Φύλλο εργασίας 3
4. ΛΕΞΙΚΟ ΟΡΩΝ...........................................................80
5. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.........................................................85
6. ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ....................87
7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
7.1 Λύσεις των ασκήσεων ...........................................90
7.2 Φωτογραφικό υλικό...............................................95

Περιεχόμενα
Α. Εισαγωγή - Θεωρητικό μέρος
1. Η ταυτότητα του ποταμού
2. Το ποτάμιο οικοσύστημα
3. Ποταμός και άνθρωπος
4. Παρεμβάσεις του ανθρώπου στο ποτάμιο οικοσύστημα
5. Χρήσεις και αξίες των ποταμών

---

6. Ρύπανση των ποτάμιων οικοσυστημάτων
7. Προστασία των ποταμών: Η Οδηγία 2000/60
8. Εκτίμηση της ποιότητας των ποταμών
9. Χαρακτηριστικά των ποταμών της Ελλάδας
9.1. Τα ελληνικά ποτάμια
9.2. Τα μυθικά ποτάμια
10. Ποτάμι, Τέχνη και Έκφραση
11. Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες
12. Βιβλιογραφία
Β. Εκπαιδευτικές δραστηριότητες
1. Η ταυτότητα του ποταμού
α. Εξοικείωση με το χώρο.
β. Χαρακτηριστικά του ποταμού που μελετάμε
γ. Δημιουργούμε την ταυτότητα του ποταμού
2. Κατανόηση εννοιών
3. Ερευνητές - μαθητές
Προσεγγίζοντας το ποτάμι με τις αισθήσεις
4. Ερευνητές - μαθητές
Προσεγγίζοντας το ποτάμι με τη βοήθεια της επιστήμης
5. Ο άνθρωπος και το ποτάμι
α. Πόλεις του κόσμου με μεγάλα ποτάμια
β. Ανθρώπινες δραστηριότητες και ποτάμι
γ. Αξίες και λειτουργίες του ποταμού
6. Ποτάμι και ενέργεια
7. Το ποτάμι και η καλλιέργεια της γης
8. Η ρύπανση των ποταμών
9. Τα ελληνικά ποτάμια
10. Ποτάμι: τέχνη και έκφραση
α. Λογοτεχνία
β. Εικαστική προσέγγιση 3
γ. Παιχνίδια ρόλων
δ. Μουσική και ποτάμι
Γλωσσάριο
Βιβλιογραφία
Εκπαιδευτικά πακέτα
Ιστοσελίδες

ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Tο νερό, πηγή και σύμβολο ζωής, έγινε από τα πανάρχαια χρόνια αντικείμενο λατρείας των λαών όλης της γης. Στην Ελλάδα συναντάμε Νύμφες και Νεράιδες λιμνών, πηγών και ποταμών. Ξωτικά και Στοιχειά πλημμύρισαν το λαϊκό μας
πολιτισμό και συνόδευσαν ή συνοδεύουν ακόμα τη ζωή των ανθρώπων σε πολλές τους εκδηλώσεις. Οι βρύσες, τα πηγάδια, οι στάμνες, τα μάγγανα, οι νερόμυλοι, οι νεροτριβές, τα υδραγωγεία, τα γεφύρια από την άλλη αποκα-
λύπτουν την προσπάθεια του ανθρώπου να δαμάσει και να εκμεταλλευτεί αυτό το ζωτικό αγαθό, το νερό.
Πώς θα μπορούσε λοιπόν το νερό να μην κατέχει σημαντική θέση στη λαϊκή μας παράδοση, αφού η παρουσία του ήταν εκείνη που καθόριζε αν θα υπήρχε συνέχεια στη ζωή των ανθρώπων.

Αγαπητοί συνάδελφοι εκπαιδευτικοί
από τη στιγμή που έχετε εμπλακεί στο πρόγραμμα ΚΑΛΛΙΣΤΩ, σημαίνει κατά τεκμήριο ότι ήδη υλοποιείτε με τους μαθητές σας ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, έχετε θέσει στόχους, έχετε επιλέξει μεθοδολογία και πιθανότατα έχετε ορίσει ομάδες εργασίας. Το εκπαιδευτικό υλικό με θέμα "Ανανεώσιμες - Ήπιες μορφές ενέργειας" δεν έχει γραφτεί για να σας αλλάξει αυτούς τους προσανατολισμούς. Ωστόσο, θεωρούμε σκόπιμο να προτείνουμε κάποιες κατευθύνσεις, οι οποίες θα διευκολύνουν τη χρήση του παρεχόμενου υλικού, θα συμβάλλουν στην ποιοτικότερη υλοποίηση του προγράμματός σας και θα συνεισφέρουν γενικότερα στην επιτυχία του προγράμματος ΚΑΛΛΙΣΤΩ.
Το εκπαιδευτικό υλικό με θέμα "Ανανεώσιμες - Ήπιες μορφές ενέργειας" έχει ως σκοπό τη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας για στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά και της αναγκαιότητας για εξοικονόμηση ενέργειας.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Α. ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Α.1 Ορισμοί
Α.2 Διαχρονική εξέλιξη της πόλης
Α.3 Η πόλη ως οικοσύστημα
Α.4 Λειτουργία και προβλήματα στην πόλη
Α.5 α. Το μοντέλο ανάπτυξης της Ελληνικής πόλης
Α.5 β. Ιστορικοί σταθμοί στην εξέλιξη της Ελληνικής πόλης τον προηγούμενο αιώνα
Α.5 γ. Το μοντέλο ανάπτυξης της Αθήνας κακό πρότυπο μίμησης για τις άλλες Ελληνικές πόλεις
Α.6 Βασικός στόχος, η αειφορία
Β. ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ
Β.1 Τι είναι αστικοποίηση
Β.2 Τα μεγέθη είναι τρομακτικά
Β.3 Το μέλλον της αστικοποίησης
Β.4 Η αστικοποίηση του Ελληνικού πληθυσμού
Γ. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ
Γ.1 Τα συστατικά του αέρα (στρωματά ατμόσφαιρας)
Γ.2 Η ρύπανση του αέρα των πόλεων
Γ.3 Η ρύπανση του αέρα εσωτερικών χώρων
Δ. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Ε. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣΑστικά οικοσυστήματα αστικοποίηση ατμοσφαιρική ρύπανση μεταφορές

Μ. ΓΚΙΚΑ
Το περιβάλλον μας βρίσκεται σε κατάσταση κινδύνου. Η ελληνική παράδοση θεωρείται αναχρονιστική και αργοπεθαίνει. Υπάρχει σχέση αλληλεξάρτησης στο τρίπτυχο «Περιβάλλον, Παράδοση, Εκπαίδευση»; Υπάρχει, άραγε, κάποιο σημείο που τέμνονται, που συναντιούνται;
Ποια είναι η σχέση Παράδοσης-Αστυφιλίας, Παράδοσης-Ελληνικής Φύσης, Παράδοσης-Αρχιτεκτονικής, Παράδοσης-Λογοτεχνίας, Παράδοσης-Λαογραφίας, Παράδοσης-Λαϊκής Τέχνης;
Τι ρόλο καλείται να παίξει η Εκπαίδευση; Μπορεί να ευαισθητοποιήσει εκπαιδευτικούς και μαθητές στην έγκαιρη κατανόηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων; Μπορεί η διατήρηση της Παράδοσης να βοηθήσει στη δραστηριοποίηση των μαθητών για την προστασία του περιβάλλοντος;

ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΕΡΙΠΟΛΟΣ Οικολογική Εφημερίδα
Β΄ Δημοτικού Σχολείου Πέρα Χωρίου - Νήσου
Τεύχος 4 Δεκέμβριος 2004

ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ «ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ»
Οι μαθητές:

Στόχος της συγγραφικής ομάδας είναι μέσα σε λίγες σελίδες οι μαθητές, σε οποιαδήποτε βαθμίδα εκπαίδευσης και αν ανήκουν, να γνωρίσουν έννοιες οι οποίες αν και οικείες δεν είναι ευρύτερα γνωστές. Πολλοί από εμάς σίγουρα τις έχουμε ακούσει και ξέρουμε σημασιολογικά την έννοια των όρων. Αρκετοί είναι όμως εκείνοι οι οποίοι δε γνωρίζουν τίποτε άλλο εκτός από την επεξήγηση των όρων.

---

Συνδυασμός λέξεων όπως «αγροτική περιοχή», «αγροτική ανάπτυξη», «αγροτουρισμός», «βιολογικές καλλιέργειες», «παραδοσιακά επαγγέλματα», «παραδοσιακές τέχνες» και πολλές άλλες, είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ελληνική ύπαιθρο. Παρά το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται κατά κόρον, και κυρίως από τα ΜΜΕ, ελάχιστοι γνωρίζουν την σημασία των όρων. Ελάχιστοι γνωρίζουν τους αναπτυξιακούς νόμους, τους τομείς που ωφελούνται ή ακόμα και ποιους ενδιαφέρει η αγροτική ανάπτυξη.
Σκοπός μας είναι να γνωστοποιήσουμε στη μαθητική κοινότητα ποιες ευκαιρίες παρέχονται στην Ελληνική ύπαιθρο για να αναπτυχθεί αλλά και σε ποιους τομείς.
Στο παρόν υλικό στο θεωρητικό μέρος μπορεί κανείς να βρει πολλές πληροφορίες που αφορούν τις αγροτικές περιοχές και τις βιολογικές καλλιέργειες ενώ στο μέρος των δραστηριοτήτων οι πληροφορίες αυτές συνδέονται και με αντίστοιχα παραδοσιακά επαγγέλματα και τέχνες κυρίως στην περιοχή της αγροτικής παραγωγής και διατροφής. Με ανάλογο τρόπο, με κατάλληλη προσαρμογή των προτεινόμενων δραστηριοτήτων μπορούν να διερευνηθούν και άλλα παραδοσιακά επαγγέλματα και τέχνες.

Απεήτειο Γυμνάσιο Αργού

Νέοι Δημοσιογράφοι για το περιβάλλον

Φαινόμενο του Θερμοκηπίου και

οι αλλαγές στις θερμοκρασίες

στην περιοχή Πιτσιλιάς

Έρευνα της Δ΄ και Ε΄ τάξης - Δημοτικό σχολείο Ορμήδειας

Οι μαθητές της Δ΄1 τάξης και της Ε΄τάξης συζητώντας και κατανοώντας τη σημασία του νερού αποφασίσαμε να κάνουμε μία έρευνα στα πλαίσια της κοινότητας μας για να διαπιστώσουμε κατά πόσο οι κάτοικοι της Ορμήδειας κάνουν σωστή χρήση του νερού.
Οι υπόλοιπες εργασίες του σχολείου ειναι εδώ

H ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. «ΚΑΤΙ ΤΡΕΧΕΙ...»
Λάγιος Βασίλης, Παπασωτηροπούλου Κωνσταντίνα, Σιακκής Γεώργιος
Περίληψη
Η Περιβαλλοντική Αγωγή ακολουθώντας τις εξελίξεις σε παγκόσμιο, εθνικό και τοπικό επίπεδο, προσπαθεί να αναδείξει τον ιδιαίτερο και καθοριστικό ρόλο του σύγχρονου ανθρώπου, στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής, «ως η ανοικτή διαδικασία μάθησης, η οποία θα βοηθήσει τους πολίτες ν' αποκτήσουν γνώση του περιβάλλοντος και κυρίως να γίνουν ικανοί και αποφασισμένοι να εργαστούν ατομικά και συλλογικά για την επίτευξη και τη διατήρηση μιας δυναμικής ισορροπίας μεταξύ ποιότητας ζωής και ποιότητας περιβάλλοντος». Μέσα από διαδικασίες τις οποίες επιλέγει, προσπαθεί να οδηγήσει το άτομο στην ανάληψη πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και ταυτόχρονα να διαμορφώσει νέες αξίες και ηθική, για την σχέση ατόμου - περιβάλλοντος και
την ανάπτυξη των κοινωνιών, στην κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Παράλληλα, η σχέση ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος, στο χώρο της λαογραφίας, δεν αποτελεί απρόσωπη πραγματικότητα αλλά χώρο καθαγιασμένο, τόπο με ταυτότητα που μπορεί να αποτελέσει βάση για κριτική
θεώρηση των σύγχρονων ηθών σχετικά με το φυσικό περιβάλλον, να αναδείξει τη σφαιρική αντίληψη γι' αυτό και να οδηγήσει στη συνειδητοποίηση των ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών ευθυνών για τις επιλογές οι οποίες
εμποδίζουν ή διευκολύνουν την προστασία του. Στα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.), όπως και Πολιτιστικά, που υλοποιούνται στα σχολεία, διαπιστώνουμε ότι η διασύνδεση Λαογραφίας και Π.Ε. πραγματοποιείται αβίαστα, καθώς σημαντικό κομμάτι της διαθεματικής προσέγγισης των θεματικών των προγραμμάτων Π.Ε., εμπεριέχουν
λαογραφικά στοιχεία (νερό- δάσος - λίμνες κ.α.).

Εργασία του Δημοτικού σχολείου στο Λιτόχωρο

Βίντεο με κινούμενα σχέδια σε MP4 χωρίς ομιλίες για την εξοικονόμιση ενέργειας διάρκειας 3'40" που ετοίμασε ΓΔ Ενέργειας στην ΕΕ