Δύο οι βασικοί πυλώνες πάνω στους οποίους η ΕΕ στηρίζει την πολιτική της για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων: Ο ένας έχει να κάνει με την οικονομική βιωσιμότητα και την καινοτομία. Ο δεύτερος αφορά την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
ΤΗΣ ΕΛΕΝΗ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ – Ευρωβουλευτής*

Θα ξεκινήσω την παρέμβαση μου αναλύοντας το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η ΕΕ έχει εντάξει το θέμα της διαχείρισης των φυσικών πόρων.
Νομίζω ότι αυτό είναι απαραίτητο για να αντιληφθούμε τις δυνατότητες και τις προοπτικές που υπάρχουν για την περιοχή του Ακάμαντος, αλλά και γενικότερα για την Κύπρο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει τεράστια σημασία στην αποδοτικότερη αξιοποίηση των φυσικών πόρων των χωρών μελών. Είτε αυτό αφορά την βιομηχανία εξόρυξης, λατόμησης, και μετάλλευσης, είτε αφορά τον τομέα της ενέργειας.

Η βιομηχανία της εξόρυξης στην ΕΕ περιλαμβάνει το σύνολο των υπηρεσιών που σχετίζονται με αυτήν, όπως για παράδειγμα οι έρευνες εντοπισμού χερσαίων υπόγειων και υποθαλάσσιων φυσικών πόρων και οι αναγκαίες γεωτρήσεις.
Το 2009, τα κράτη –μέλη κατέγραφαν σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ αλλά και εκτός αυτής, περίπου 20.000 συναφείς επιχειρήσεις απασχολώντας 640.000 εργαζομένους. Αυτό συνιστά ένα αρκετά υψηλό κύκλο εργασιών που επηρεάζει πολλούς άλλους τομείς της οικονομίας.
Διαβλέποντας τις οικονομικές δυνατότητες που διανοίγονται για το σύνολο των Ευρωπαίων πολιτών, τα θεσμικά όργανα της Ένωσης έχουν εκπονήσει ένα ευρύ δίκτυο νομοθεσίας που διέπει τα θέματα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων. Το νομοθετικό αυτό πλαίσιο συνεχώς εξελίσσεται προσπαθώντας να συμβαδίζει με την ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, η οποία επηρεάζει δραματικά τους τομείς εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.

Πριν μιλήσω για το περιεχόμενο της νομοθεσίας, θα ήθελα να αναφερθώ τους δύο βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους η ΕΕ στηρίζει την πολιτική της αναφορικά με το ζήτημα τούτο.
Ο ένας πυλώνας έχει να κάνει με την οικονομική βιωσιμότητα (sustainability) και την καινοτομία, παραμέτρους σημαντικές για τις δραστηριότητες αυτές.
Ο δεύτερος αφορά την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος δεδομένου ότι η βιομηχανία εξόρυξης δεν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται σε βάρος του περιβάλλοντος. Καμία δράση δεν επιτρέπεται χωρίς μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος.

Νομίζω ότι η σημασία των δύο αυτών πυλώνων είναι τεράστια, γι αυτό θα ήθελα να αναφερθώ με περισσότερες λεπτομέρειες στην νομοθετική προσέγγιση της ΕΕ για το ζήτημα αυτό.

Βεβαίως, κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει και η οικονομική πτυχή του θέματος, γι αυτό, πρωτίστως η ΕΕ θεωρεί ότι η βιομηχανία της εξόρυξης μπορεί να αμβλύνει την έλλειψη και σπανιότητα πρώτων υλών που παρατηρείται στην Ευρώπη. Έναν οργανισμό που διψά για πρώτες ύλες και ενεργειακούς πόρους για να συντηρήσει την βιομηχανία και κατά συνέπειαν την ύπαρξη του.

Συνεπώς, με δεδομένη την αναγκαιότητα της εξόρυξης πρώτων υλών, τα θεσμικά κοινοτικά όργανα, δεν περιορίστηκαν και δεν αρκέσθηκαν στον γενικό Κανονισμό περί Βιομηχανίας αλλά υιοθέτησαν συγκεκριμένα νομοθετήματα σε σχέση με την εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου.

Τα νομοθετήματα τούτα, αναθεωρούνται και εξελίσσονται και μεταλλάσσονται συνεχώς προκειμένου να συμβαδίσουν με τις τεχνολογικές εξελίξεις, με κύριες επιδιώξεις και στοχεύσεις:

Την βέλτιστη, ανεμπόδιστη και ταχύτερη οικονομική απόδοση της βιομηχανίας εξόρυξης φυσικού πλούτου.

Την μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της βιομηχανίας εξόρυξης με ειδική έμφαση στη διαχείριση των αποβλήτων και την προστασία των υπογείων και επιφανειακών υδάτων και του περιβάλλοντος χώρου.

Την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων όχι μόνο στον μεταλλευτικό τομέα, αυτόν καθ εαυτόν, αλλά και σε όλους τους άλλους επηρεαζόμενους τομείς.

Το 2008, η Επιτροπή υιοθέτησε την έκθεση πρωτοβουλίας για τις Πρώτες Ύλες, η οποία εισηγήθηκε την βελτίωση των συνθηκών της εγχώριας εξόρυξης πρώτων υλών ως τον τρίτο σχετικό πυλώνα των Ευρωπαϊκών πολιτικών.

Οι ανάλογες δράσεις της ΕΕ προς την κατεύθυνση αυτή περιελάμβαναν τη βελτίωση της προσβασιμότητας σε χώρο, σε έδαφος, σε τεμάχια γης δηλαδή, απαραίτητα για την βιομηχανία εξόρυξης, την βελτίωση της γνώσης για τα αποθέματα ορυκτών και τη δικτύωση ανάμεσα στις γεωλογικές εθνικές έρευνες. Επιπλέον περιελάμβανε την προώθηση των ερευνητικών προγραμμάτων εξόρυξης στο Έβδομο Χρηματοδοτικό Πλαίσιο (FP7) και την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής σε ότι αφορά την χρηματοδότηση και πιο συγκεκριμένα την χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης – ERDF: Με στόχο να στηριχθεί η έρευνα, η καινοτομία και τα μέτρα ενίσχυσης των επιχειρήσεων σε ότι αφορά την εξερεύνηση του υπεδάφους για την ανεύρεση πρώτων υλών σε απομονωμένες περιοχές.

Η αναθεωρημένη στρατηγική που τέθηκε σε εφαρμογή από το 2011, αναγνωρίζει ότι πολλά ρυθμιστικά θέματα τα οποία αφορούν τις βιομηχανίες εξόρυξης βρίσκονται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και ότι ο ρόλος της Επιτροπής είναι κυρίως να διευκολύνει την γνωστοποίηση και την ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών.

Με τα προταθέντα αναθεωρητικά μέτρα καθορίστηκε το πλαίσιο των εθνικών πολιτικών αναφορικά με την εξόρυξη ορυκτών, την χρήση γης, και την εφαρμογή ψηφιακής γεωλογικής βάσης δεδομένων. Με αυτό τον τρόπο ετέθη σε εφαρμογή η διαδικασία για την εξερεύνηση του υπεδάφους προς εντοπισμό ορυκτών και για την εξόρυξή τους.

Στηρίχθηκε παράλληλα η προώθηση της έρευνας και η ανάπτυξη της αλυσίδας αξιοποίησης των πρώτων υλών που ξεκινάει από την εξόρυξη και την επεξεργασία και συνεχίζεται στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος.

Η αναθεωρημένη στρατηγική, επιβεβαίωσε επίσης την δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω του ERDF και του FP7 σε ότι αφορά την υλοποίηση της Πρωτοβουλίας των Πρώτων Υλών, καθώς επίσης και της έναρξης του περιβαλλοντικού προγράμματος Erasmus Mundus Mineralis για να στηριχθεί η εκπαίδευση των ασχολουμένων.

Ακολούθησε τον Νοέμβριο του 2012, η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Καινοτόμου Συνεργασίας για τις Πρώτες Ύλες, η οποία στοχεύει στην καινοτομία και στην έρευνα, στις επαναστατικές τεχνολογίες και στις διεπιστημονικές προσεγγίσεις, ως επίσης και στην δημιουργία προτύπων. Πάντα με στόχευση στην αναθεώρηση-μεταρρύθμιση του συστήματος δημοσίων συμβάσεων. (reforming public procurement).

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμα του στις 13 Σεπτεμβρίου του 2011 υπογράμμισε την σημασία της τόνωσης της εγχώριας βιομηχανίας βιώσιμης εξόρυξης και της χρήσης νέων τεχνολογιών εξόρυξης. Η Ευρωβουλή υπογράμμισε την σημασία της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, στη δημιουργία νέων μεθόδων εξόρυξης και την παραγωγή και ανακύκληση μεταλλευμάτων και κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν ένα ψηφιακό χάρτη πόρων για την ΕΕ.

Το ΕΚ αναγνώρισε την αναγκαιότητα απλοποίησης των κανόνων δημιουργίας και λειτουργίας νέων ορυχείων και τις διαδικασίες εξουσιοδότησης εξόρυξης και προέτρεψε την Επιτροπή να προωθήσει συζητήσεις αναφορικά με την επαναλειτουργία ορισμένων ορυχείων, για να μειώσει τον κίνδυνο έλλειψης πρώτων υλών.

Είναι σαφές ότι η Επιτροπή ακροβατεί ανάμεσα στην αναγκαιότητα προμήθειας των Ευρωπαϊκών Βιομηχανιών με πρώτες ύλες και την προστασία του περιβάλλοντος από όντως οχληρές βιομηχανίες όπως είναι τα μεταλλεία.

Κατά συνέπειαν η ΕΕ οφείλει να προωθεί τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης ορυκτών υλών μέσω στοχευόμενων πρωτοβουλιών και βεβαίως μέσω της χρηματοδότησης της έρευνας αλλά παράλληλα να παρακολουθεί στενά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Όπως ελέχθη, ο μεταλλευτικός τομέας χωρίζεται στον τομέα εξόρυξης ενεργειακών υλών και στον τομέα εξόρυξης μη ενεργειακών ορυκτών μετάλλων και κατασκευαστικών υλικών.

Τα αρμόδια όργανα έχουν επισημάνει την ανάγκη για μια πιο λεπτομερή και συστηματική παρακολούθηση και καταγραφή των πρώτων υλών ανά κράτος - μέλος, και για καλύτερο συντονισμό μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Καθώς επίσης και την αναγκαιότητα καταγραφής και αξιολόγησης των αναγκών σε συνάρτηση με την εμπειρία της κάθε χώρας και την δυνατότητα της να αξιοποιεί το ορυκτό δυναμικό της και να εφαρμόζει τις μοντέρνες τεχνολογίες.

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει μεγάλη έλλειψη πρώτων υλών. Όχι στον κατασκευαστικό τομέα όπου υπάρχει επάρκεια, αναλώμασι των βουνών και των λόγγων της, αλλά κυρίως στον μεταποιητικό τομέα όπου το 70% της παραγωγής εξαρτάται από προϊόντα και υποπροϊόντα εξόρυξης.

Είναι επίσης πραγματικότης το γεγονός ότι πολλά από τα γνωστότερα επιφανειακά και τα ρηχότερα επιφανειακά κοιτάσματα έχουν εξαντληθεί, ενώ τα βαθύτερα κοιτάσματα δεν έχουν εξερευνηθεί πλήρως. Οι εκτιμήσεις αποδεικνύουν ότι η αξία των μη εξερευνημένων Ευρωπαϊκών ορυκτών πόρων σε βάθος 500-1000 μέτρων έχει αξία €100 δισ. περίπου. Οι μοντέρνες τεχνικές και οι υψηλότερες τιμές των εξορυγμένων ουσιών επιτρέπουν πλέον την εκμετάλλευση μικροτέρων κοιτασμάτων και την εξόρυξη χαμηλότερης ποιότητας υλικού διότι λόγω των τιμών του μεταλλεύματος, η εξόρυξη του είναι οικονομικά βιώσιμη.

'Οσον αφορά το περιβάλλον, δύο είναι οι άξονες ανησυχίας από την βιομηχανία της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων:

1. Η εξάντληση των μη ανανεώσιμων πηγών

2. Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος αυτού καθ' αυτού, που αφορά την ατμόσφαιρα, τα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα, το υπέδαφος, την χλωρίδα και πανίδα της περιοχής, την ηχορύπανση αλλά και την αισθητική κακοποίηση βουνών, κοιλάδων δασών φυτειών και κτισμάτων.

Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΕ έχει καταστήσει με νομοθεσία υποχρεωτική τη διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας των ορυχείων. Έτσι, εκδόθηκε η Οδηγία 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία στοχεύει στην πρόληψη ή μείωση κάθε είδους δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ιδιαίτερα στον αέρα, στο νερό, στο έδαφος, στην πανίδα, στη χλωρίδα και στο τοπίο, καθώς και τυχόν επακόλουθων κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία, που προκύπτουν από τη διαχείριση εξορυκτικών αποβλήτων. Η εν λόγω Οδηγία εισήχθηκε στην εθνική νομοθεσία με το Νόμο 89(Ι)/2009 και υποχρεώνει επίσης τις εταιρείες να καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης όσον αφορά την πρόληψη και αντιμετώπιση περιβαλλοντικών ατυχημάτων. Τις υποχρεώνει να καταβάλλουν προκαταβολικά οικονομική εγγύηση για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών καταστροφών και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος.

Η ΕΕ, με το έγγραφο "Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές" υποδεικνύει στις εταιρείες ποιες δράσεις θεωρούνται ως «καλή πρακτική». Έχει εκσυγχρονίσει και την παλιότερη οδηγία SEVESO II που αφορά την αντιμετώπιση κινδύνων από δραστηριότητες εξόρυξης.

Αυτές οι οδηγίες που σας αναφέρω εντάσσονται στο γενικότερο νομοθετικό έργο για την προστασία του περιβάλλοντος όπως είναι οι οδηγίες για την ποιότητα των υδάτων στις οποίες αναφέρθηκα εκτενώς σε άλλη ομιλία μου και για την προστασία της χλωρίδας και της πανίδας.

Η Κύπρος από την αρχαιότητα ήταν γνωστή για τα κοιτάσματα χαλκού, όπου για τρεις χιλιάδες χρόνια ήταν το μεγαλύτερο κέντρο παραγωγής και εμπορίας χαλκού και κατέστη έτσι συνώνυμη με το συγκεκριμένο μέταλλο. «Σποδός Κυπρίη οβολοί τρεις». Η εκμετάλλευση του χαλκού συνεχίστηκε μέχρι την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, και μετά από μια περίοδο αδράνειας ξανάρχισαν οι έρευνες το 1882, ενώ το 1908 ανευρέθηκε το πρώτο σύγχρονο κοίτασμα στη περιοχή Λίμνης, που αποτελεί και το πλησιέστερο μεταλλείο χαλκού προς τον Ακάμα. Η σύγχρονη εκμετάλλευση του χαλκού ξεκίνησε τη δεκαετία του 1920 και κορυφώθηκε μεταξύ 1950-1970. Χρυσοχούς, Χρυσός χους.

Στην Κύπρο υπήρξε επίσης εκτενής αξιοποίηση αμιάντου και χρωμίου, καθώς επίσης άλλων ορυκτών, καθώς και λατόμηση αδρανών και άλλων υλικών, που νομίζω παρουσιάστηκαν ήδη από τους προηγούμενους ομιλητές. Σημειώνεται όμως, πως οι χώροι της πολυετούς αξιοποίησης των ορυκτών πόρων και ειδικότερα των χαλκούχων κοιτασμάτων, αποτελούν δυνητικό κίνδυνο στο περιβάλλον, κυρίως λόγω των όξινων απορροών από τις σορούς με τα στείρα υλικά. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η αποκατάσταση των χώρων αυτών, με ταυτόχρονη εξέταση της δυνατότητας αξιοποίησης των παλαιών στείρων υλικών, με σύγχρονες τεχνολογίες, όπως για παράδειγμα αυτή που εφαρμόζεται με επιτυχία στο Μεταλλείο της Σκουριώτισσας.

Τώρα, όσον αφορά τον Ακάμαντα, πρέπει να τονίσουμε ότι δεν υπάρχουν αναφορές για εκτενείς ορυκτούς πόρους. Εξαίρεση αποτελούν κυρίως κοιτάσματα μαγνησίτη (λευκόλιθου) και αποθέσεις ασβεστόλιθου. Μικρά κοιτάσματα μαγνησίτη έχουν εντοπιστεί στον Ακάμαντα, δυτικά του Νέου Χωρίου, που έτυχαν περιορισμένης εκμετάλλευσης μεταξύ του 1921-1922 και 1944-1953. Από τον ασβεστόλιθο της περιοχής Ανδρολύκου γίνεται λατόμηση αδρανών υλικών, και διεκδικείται επίσης η εξόρυξη ογκολίθων για θαλάσσια και άλλα έργα υποδομής. Οι δραστηριότητες εξόρυξης δεν αποκλείονται σε περιοχές που εντάσσονται ή προγραμματίζεται να ενταχθούν στο δίκτυο περιοχών NATURA 2000. Όμως, αυτό μπορεί να γίνει αφού πρώτα τεκμηριωθεί πως τούτο επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον. Βεβαίως ο Ακάμας είναι θησαυρός για τον τόπο μας και εξυπακούεται ότι τα μέτρα ασφαλείας όσον αφορά τέτοιες δράσεις σε περιβαλλοντολογικά προστατευόμενες περιοχές είναι αρκετά πιο πολλά και πιο αυστηρά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει συγκεκριμένες και λεπτομερείς οδηγίες για την εξόρυξη σε περιοχές NATURA 2000.

Αντιλαμβάνομαι ότι έγινε εκτενής αναφορά από άλλους εισηγητές σχετικά με το Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000, αλλά κρίνω σκόπιμο να κάμω κι εγώ μια γενική αναφορά, λόγω της σπουδαιότητάς του. Το Δίκτυο Natura 2000, είναι ένα ευρύ ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων φυσικών περιοχών για είδη χλωρίδας, πανίδας, πτηνών και οικοτόπων.

Το δίκτυο NATURA 2000, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας και έχει ως στόχο του την προστασία και διαχείριση ευάλωτων ειδών και οικοτόπων στον φυσικό τους χώρο ανάπτυξης, σε ολόκληρη την Ευρώπη, χωρίς να λαμβάνονται υπ όψιν εθνικά ή πολιτικά σύνορα.

Βασίζεται στην πλήρη και αποτελεσματική υλοποίηση και εφαρμογή της «Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη Διατήρηση των Φυσικών Οικοτόπων, καθώς και της Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας» και της «Οδηγίας 2009/147/ΕΕ για την Προστασία των Άγριων Πτηνών».

Μέσα στα πλαίσια της εφαρμογής των πιο πάνω οδηγιών πολλές περιοχές της Κύπρου εντάχθηκαν στο δίκτυο αυτό, με σκοπό την προστασία και διατήρησή τους. Μέχρι τώρα καθορίστηκαν συνολικά 40 Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) και 30 Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ). Επιπρόσθετα, ετοιμάστηκαν 40 διαχειριστικά σχέδια, που περιλαμβάνουν μέτρα και δράσεις για τη διατήρηση των οικοτόπων, των ειδών και των ενδιαιτημάτων.

Είναι σημαντικό ότι το Δίκτυο «Natura 2000» δεν απαγορεύει, εκ των προτέρων, τις δραστηριότητες, εντός των ορίων του. Άλλωστε διέπεται από τη φιλοσοφία ότι ο άνθρωπος πρέπει να συνυπάρχει αρμονικά με την φύση και να ζει μέσα σε αυτήν, γι' αυτό και οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα εντός του δικτύου, όπως η γεωργία, η αλιεία, η δασοκομία, η μελισσοκομία και άλλες, πρέπει να είναι αειφόρες και σε αρμονία πάντα με το φυσικό περιβάλλον.

Αναμφισβήτητα, η περιοχή του Ακάμα είναι μια από τις πιο οικολογικά αξιόλογες και σημαντικές περιοχές της Κύπρου. Η Χερσόνησος του Ακάμαντα βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά της Κύπρου. Στο άκρο του βρίσκεται το ομώνυμο ακρωτήριο, το δυτικότερο σημείο της νήσου ενώ βρέχεται από τη θάλασσα στις τρεις πλευρές του. Η χερσόνησος δεν κατοικείται, έχει πλούσια παρθένα βλάστηση και αποτελεί καταφύγιο άγριας ζωής. Το όνομα της χερσονήσου οφείλεται στον Ακάμαντα, οικιστή της περιοχής, γιό του Μίνωα και της Φαίδρας ή γιο του Θησέα.

Η χερσόνησος είναι πλούσια σε πανίδα και χλωρίδα, έχει 530 είδη φυτών από τα οποία τα 33 ενδημικά, δηλαδή φυτρώνουν μόνο στη Κύπρο, και ένα είναι τοπικό ενδημικό του Ακάμαντα. Τα δάση της χερσονήσου χαρακτηρίζονται από την τραχεία Πεύκη, τον αόρατο, ενώ υπάρχουν αγριελιές και άγριες χαρουπιές.

Παράλληλα, η πανίδα της περιοχής είναι ιδιαίτερα πλούσια, όχι μόνο σε αριθμούς αλλά και σε σπάνια είδη, όπως διάφορα είδη αρπακτικών, πουλιών, ερπετών, αμφιβίων αλλά και δύο σπάνια είδη θαλάσσιας χελώνας, η πράσινη (Chelonia mydas) και η κοινή χελώνα (Caretta caretta), που γεννούν και αναπαράγονται στις παραλίες του Ακάμα.

Στα αρχαία χρόνια στη περιοχή υπήρχαν μεταλλεία όπου οι είσοδοι τους είναι ορατές μέχρι και σήμερα. Έχουν ανεβρεθεί πολλοί οικισμοί της νεολιθικής περιόδου, των Ελληνιστικών αλλά και των νεότερων χρόνων

Γεωλογικά, στην Χερσόνησο του Ακάμα, παρουσιάζεται μια ποικιλία ιζηματογενών πετρωμάτων, όπως οι ασβεστόλιθοι, οι ψαμμίτες και οι κιμωλίες. Υπάρχουν επίσης ορισμένα πυριγενή πετρώματα. Η ανάμιξη των πιο πάνω πετρωμάτων με διαβασικά πετρώματα και σερπεντίνη δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης πολύ σπάνιων φυτών σε τεράστια ποικιλία οικοτόπων. Η Χερσόνησος του Ακάμα παρουσιάζει μια συμπυκνωμένη συγκέντρωση πολλών γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών, όπως οροπέδια, μικρές πεδιάδες και χειμάρρους, στενές βαθιές κοιλάδες, σπηλιές, σημαντικά φαράγγια και παραλίες αμμώδεις και βραχώδεις σε εκπληκτικούς σχηματισμούς, θαλασσινές σπηλιές και νησάκια. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά μαζί με την τεράστια ποικιλία πετρωμάτων δημιουργούν διάφορα μικροκλίματα στην περιοχή, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη μεγάλου αριθμού φυτικών ειδών και φυτοκοινωνιών.

Η μαγεία του σχεδόν παρθένου τοπίου, η μεγάλη ποικιλία χλωρίδας και πανίδας, οι ακρογιαλιές και οι απόκρημνες βουνοπλαγιές κάνουν τη χερσόνησο του Ακάμα μια περιοχή μοναδική και αποτελεί πόλο έλξης και ενδιαφέροντος επιστημόνων, φυσιολατρών, τουριστών και του ευρύτερου κοινού. Πρόκειται για μια περιοχή που περιλαμβάνει τύπους οικοτόπων προτεραιότητας και άλλους τύπους οικοτόπων του Παραρτήματος Ι, αλλά και είδη του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Έχουν τεθεί λοιπόν από την ΕΕ αρκετές ασφαλιστικές δικλείδες που αφ ενός επιτρέπουν την προσφυγή πολιτών έναντι αδειοδοτήσεων για λειτουργία μεταλλείου και εξόρυξη ορυκτών και αφ ετέρου υποχρεώνουν το κράτος και την εταιρεία να εκπονήσουν στρατηγικές ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής μελέτης (strategic environmental assessment).

Όλοι μας , και κυρίως οι ΜΚΟ υποδεικνύουν ότι οι διαδικασίες εξόρυξης μπορεί να βλάψουν την οικονομία αν η επίδρασή τους στο φυσικό τοπίο αποθαρρύνει τον τουρισμό. Οι τοπικές κοινότητες και οι επιχειρηματίες επισημαίνουν επίσης τους περιβαλλοντικούς κινδύνους.

Κλείνοντας θα ήθελα να επαναλάβω ότι η δράση της ΕΕ είναι εξελικτική και η στρατηγική της με βάθος χρόνου. Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με το χρηματοδοτούμενο από το FP7 πρόγραμμα I² Mine, η εξόρυξη του μέλλοντος θα είναι αόρατη, ασφαλής και θα έχει μηδενική επίδραση στο περιβάλλον. Νέες τεχνολογίες αισθητήρων θα ενεργοποιούν αυτόνομη, υψηλά επιλεκτική εξόρυξη και σε πολύ μεγαλύτερο βάθος από ότι σήμερα. Μετά τη διαδικασία διαχωρισμού, τα προϊόντα της στείρας εξόρυξης θα αποθηκεύονται υπογείως και μόνο το μετάλλευμα και τα παράγωγά του θα μεταφέρονται στην επιφάνεια.

* * Ομιλία στο Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ – Κύπρος - Αειφόρος Ανάπτυξη - Φυσικοί Πόροι Ακάμα, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στο Κοινοτικό Συμβούλιο Κάθηκα