Η έκθεση στην ιστοσελίδα του Επιτρόπου είναι εδώ. Το κείμενο πιο κάτω είναι αυτούσια η έκθεση αλλά με συνδέσεις στις νομοθεσίες στις οποίες γίνεται αναφορά.

dog walking

Αρ. Φακ.: Α/Π 1172/2011, Α/Π 2151/2013    Α/Π 2548/2013, Α/Π 530/2014 και Α/Π 549/2014

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΣΚΥΛΩΝ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ

Τομέας Τοπικής Αυτοδιοίκησης  
Προϊστάμενη: Ελένη Χατζηττοφή, Ερευνών Λειτουργός: Νιόβη Γεωργιάδη Λευκωσία, 5 Αυγούστου 2014


1.    Τα παράπονα
Στο Γραφείο μου έχουν υποβληθεί παράπονα αναφορικά με περιορισμούς ή και απαγόρευση που επιβάλλουν δημοτικές αρχές στη διακίνηση σκύλων σε δημόσιους χώρους όπως στα πάρκα / δημόσιους χώρους πρασίνου. Οι παραπονούμενοι τονίζουν το δικαίωμα τους για περίπατο με τους σκύλους τους σε δημόσιους χώρους αναγνωρίζοντας παράλληλα τις υποχρεώσεις τους να είναι δεμένοι οι σκύλοι με λουρί και να μη ρυπαίνουν τους χώρους διακίνησης τους.


1.1   Α/Π 1172/2011
Το πρώτο παράπονο υποβλήθηκε το 2011 από τον κ. Γ. Π. κατά του Δήμου Λεμεσού και αφορούσε την επίδοση ειδοποίησης επιβολής εξώδικου προστίμου, για την εξώδικη ρύθμιση του αδικήματος «περιφοράς σκύλου σε δημόσιο μέρος»[1]. Ο παραπονούμενος διαμαρτυρήθηκε στο Δήμο για την επίδοση του εξώδικου πρόστιμου και όταν αποτάθηκε στο Γραφείο μου δεν είχε ακόμα λάβει απάντηση στη σχετική επιστολή του[2]. Ακολούθησε προκαταρκτική διερεύνηση της νομιμότητας της επιβολής του εξώδικου πρόστιμου στον παραπονούμενο. Διαπιστώθηκε ότι, το αδίκημα της «περιφοράς σκύλου σε δημόσιο μέρος» περιλαμβάνεται στον πίνακα ΙV του περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμου. Ωστόσο, ο περί Κύνων Νόμος, που προέβλεπε το συγκεκριμένο αδίκημα, καταργήθηκε με τον περί Σκύλων Νόμο που τέθηκε σε εφαρμογή στις 25 Οκτωβρίου 2002. Ενόψει της κατάργησης του περί Κύνων Νόμου και κατά προέκταση της διάταξης του με το υπό αναφορά αδίκημα, το εξώδικο πρόστιμο στον παραπονούμενο δεν είχε νόμιμο έρεισμα και θα έπρεπε να διαγραφεί. Ενημέρωσα σχετικά το Δήμαρχο Λεμεσού και ζήτησα τα σχόλια και τις απόψεις του. [3]
Ο Δήμος, αργότερα, απέσυρε το εξώδικο πρόστιμο, επειδή, όπως πληροφόρησε τον παραπονούμενο γραπτώς, είχε επιβληθεί βάσει λανθασμένης νομοθετικής διάταξης[4].

1.2   Α/Π 2153/2013
Το 2013, ο κ. Γ. Ξ. υπέβαλε παράπονο για πινακίδες που είχε αναρτήσει ο Δήμος Στροβόλου από το 2011, σε πάρκα στα όρια του που απαγορεύουν τη διακίνηση σκύλων και επειδή, δεν είχε λάβει από το Δήμο απάντηση σε γραπτό ερώτημα του ημερ. 4 Ιουλίου 2011, κατά πόσο η νομοθεσία απαγορεύει τη διακίνηση σκύλων στα πάρκα. Ο παραπονούμενος μου ανέφερε ότι έλαβε μόνο δυο επιστολές από τον Λειτουργό Εξυπηρέτησης του Δήμου, σύμφωνα με τις οποίες το θέμα που τον απασχολούσε  εξεταζόταν από τον Κλάδο Δημόσιας Υγείας[5].

1.3   Α/Π 2548/2013
Η κ. S. A. έθεσε το ερώτημα πού επιτρέπεται ο περίπατος των σκύλων με τους ιδιοκτήτες τους, τονίζοντας ότι οι ιδιοκτήτες πληρώνουν φορολογία για την κατοχή σκύλων και έχουν δικαιώματα όπως σε όλες τις χώρες της ΕΕ στις οποίες οι σκύλοι είναι αποδεκτοί σχεδόν παντού.

1.4   Α/Π 530/2014 και Α/Π 549/2014
Το 2014 οι κ.κ. Μ. Μ. και Π. Κ. αποτάθηκαν στο Γραφείο μου σε σχέση με γνωστοποίηση που εξέδωσε ο Υπουργός Εσωτερικών, κατόπιν σχετικής απόφασης του Δήμου Στροβόλου, δυνάμει της οποίας απαγορεύεται η παρουσία σκύλων σε συγκεκριμένους χώρους πρασίνου και παιδότοπους του Δήμου. Η γνωστοποίηση θεωρήθηκε από τον πρώτο παραπονούμενο ως γενική απαγόρευση της παρουσίας σκύλων σε χώρους πρασίνου και το δεύτερο παραπονούμενο απασχολεί η νομιμότητα της γνωστοποίησης.

2.    Νομοθεσία
2.1   Ο περί Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων Νόμος
Ο Νόμος αυτός καθορίζει το γενικό πλαίσιο κανόνων συμπεριφοράς που πρέπει να τηρούνται, κατά το χειρισμό, μεταξύ άλλων, κατοικίδιων ζώων για να διασφαλίζεται η υγεία και η ευημερία τους και δεσμεύει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, περιλαμβανομένων και των δημοσίων αρχών[6].
Στο άρθρο 4 του Νόμου αναφέρεται η υποχρέωση του ιδιοκτήτη ή κατόχου ζώου να διασφαλίζει την υγεία και την ευημερία του και απαγορεύεται η έκθεση του ζώου χωρίς εύλογη αιτία σε ταλαιπωρία. Το άρθρο 6 αφορά τη γενική φροντίδα των ζώων, δηλαδή, την υποχρέωση κάθε ιδιοκτήτη ή κατόχου να παρέχει στο ζώο του όχι μόνο κατάλληλη τροφή και νερό αλλά και φροντίδα.

2.2   Ο περί Δήμων Νόμος
Με τον περί Δήμων Νόμο, ανατέθηκαν στους Δήμους, μεταξύ άλλων, οι αρμοδιότητες  να δημιουργούν πάρκα και κήπους, να τα βελτιώνουν και να τα συντηρούν, να φροντίζουν για την καθαριότητα και την υγιεινή κατάσταση στα δημοτικά όρια, για την δημόσια υγεία, να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της καθώς και για την εξάλειψη και μετακίνηση ακαθαρσιών και απορριμμάτων καθώς και για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε οχληρίας. Γενικότερα, οι Δήμοι, με βάση τον ίδιο Νόμο, έχουν την ευθύνη για τη διατήρηση και προστασία της «καλής εμφάνισης» της περιοχής τους και της προστασίας του φυσικού της περιβάλλοντος[7].

Στον ίδιο Νόμο δεν υπάρχει διάταξη που απαγορεύει ειδικά τη διακίνηση σκύλων στους δημόσιους χώρους, όπως πάρκα / δημόσιους χώρους πρασίνου. Συγκεκριμένη διάταξη του Νόμου αυτού αφορά γενικά τα ζώα και παρέχει στους Δήμους αρμοδιότητα να ελέγχουν, περιορίζουν ή απαγορεύουν τη διέλευση οποιωνδήποτε ζώων από τις οδούς.

Στην έννοια «οδός», σύμφωνα με το άρθρο 2 του περί Δήμων Νόμου, περιλαμβάνεται οποιαδήποτε πλατεία, δρόμος, δίοδος, πεζόδρομος, πεζοδρόμιο ή δημόσιος χώρος. Ο δε ιδιοκτήτης ή το πρόσωπο που έχει την ευθύνη της φύλαξης οποιουδήποτε ζώου, διαπράττει ποινικό αδίκημα, αν ανέχεται το ζώο του να είναι ελεύθερο χωρίς οποιοσδήποτε να έχει την φύλαξη του[8].

2.3   Ο περί Σκύλων Νόμος
Ο περί Σκύλων Νόμος, που είναι ειδικός Νόμος καθότι αφορά αποκλειστικά τους σκύλους και όχι οποιοδήποτε ζώο, δεν απαγορεύει τη διακίνηση σκύλων στους δρόμους, πλατείες, πάρκα, πεζοδρόμια ή πεζόδρομους. Ορίζει όμως, ότι ο κάτοχος ή ο ιδιοκτήτης σκύλου διαπράττει ποινικό αδίκημα, μεταξύ άλλων, αν ο σκύλος του ρυπαίνει ή μολύνει οποιοδήποτε μέρος με κόπρανα χωρίς να τα περισυλλέγει ή περιφέρεται ελεύθερος σε δημόσιο δρόμο ή σε οποιοδήποτε δημόσιο μέρος χωρίς να είναι δεμένος με λουρί[9].
Οι Δήμοι, μπορούν να υποδεικνύουν και να ανακοινώνουν κατάλληλους χώρους περιπάτου για σκύλους, στους οποίους θα μπορούν να περιφέρονται ελεύθεροι, χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί[10].
Ο δε Υπουργός Εσωτερικών, μπορεί, με γνωστοποίηση που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και κατόπιν σύστασης Δήμου να απαγορεύσει, την παρουσία σκύλων ή καθορισμένη φυλή σκύλων σε καθορισμένο τόπο, χώρους και μέσα μεταφοράς ή να επιτρέπει υπό όρους την κυκλοφορία σκύλων σε καθορισμένο τόπο, χώρους και μέσα μεταφοράς. Σχετικό είναι το άρθρο 30 του περί Σκύλων Νόμου.  
Περαιτέρω, με βάση το άρθρο 31 του ίδιου Νόμου, ο Υπουργός μπορεί, επίσης με γνωστοποίηση που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και κατόπιν σύστασης της αρμόδιας αρχής (Δήμου ή Κοινοτικού Συμβουλίου) ή του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ανάλογα με την περίπτωση, να απαγορεύσει ή να επιτρέψει υπό όρους, μεταξύ άλλων, την κυκλοφορία ή την παρουσία σκύλων σε περιοχές δήμων ή της υπαίθρου αν για οποιοδήποτε λόγο ή αιτία κινδυνεύει η δημόσια υγεία και ασφάλεια ή η υγεία και ευημερία άλλων ζώων ή η ευημερία του ανθρώπου ή το περιβάλλον.

2.4   Ο περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμος
Η επίδοση εξώδικου πρόστιμου από αρμόδιο λειτουργό, προβλέπεται στον εν λόγω Νόμο, σε σχέση με οποιοδήποτε αδίκημα περιλαμβάνεται στους Πίνακες του και διαπιστώνεται η διάπραξη του[11]. Συγκεκριμένα, μπορεί να επιδοθεί εξώδικο πρόστιμο, για παραβίαση του εδαφίου (1) (α) του άρθρου 124 του περί Δήμων Νόμου, για ανοχή ζώου να περιφέρεται ελεύθερο χωρίς οποιοδήποτε πρόσωπο να έχει τη φύλαξη του όχι όμως και για παραβίαση των διατάξεων του άρθρου 18 του περί Σκύλων Νόμου στις οποίες έγινε αναφορά στην παράγραφο 2.2 πιο πάνω. Ο περί Σκύλων Νόμος, δεν περιλαμβάνεται στους Πίνακες του περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμου, παρά μόνο ο περί Κύνων Νόμος, ο οποίος έχει καταργηθεί[12].
Όταν επιδοθεί εξώδικο πρόστιμο δεν ασκείται δίωξη κατά του προσώπου που επιδόθηκε, εκτός αν περάσουν τριάντα μέρες από την ημερομηνία επίδοσης του χωρίς να πληρωθεί.[13]

3.    Η διακίνηση σκύλων σε δημόσιους χώρους
Τα τελευταία χρόνια αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των ιδιοκτητών / κατόχων σκύλων καθώς και ο αριθμός όσων διακινούν τους σκύλους τους σε πεζόδρομους, πεζοδρόμια, πάρκα, πλατείες και άλλους δημόσιους χώρους, κυρίως για σκοπούς περιπάτου.
Ο περίπατος των σκύλων είναι απαραίτητος για την ευημερία τους. Δε χρειάζεται μόνο τροφή, νερό, καθαριότητα και κατάλληλη / ποιοτική στέγη αλλά και κατάλληλη άσκηση, που με το μέτριο περπάτημα μπορεί να επιτυγχάνεται και να βελτιώνεται η φυσική του κατάσταση, οπότε μπορεί και να προλαμβάνεται το ενδεχόμενο συνεχούς γαυγίσματος, που εκφράζει δυσαρέσκεια και κατά κανόνα είναι αιτία διαμαρτυριών κυρίως όσων διαμένουν πλησίον κατοικιών που φιλοξενούνται σκύλοι και υποστηρίζουν ότι είναι οχληρό. Σημειώνεται ότι, στο Γραφείο μου, αναφορικά με τη πτυχή αυτή, υποβάλλονται συχνά παράπονα, κατά τοπικών αρχών, ότι παραλείπουν να επιλαμβάνονται οχληρίας που προκαλείται από το συνεχές γαύγισμα σκύλων[14], το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις, δεν είναι άσχετο με τις συνθήκες διαβίωσης των σκύλων και τη μη ικανοποιητική άσκηση και φροντίδα τους.

4.    Πρωτοβουλίες / ενέργειες Δήμων
Αρκετοί Δήμοι έχουν ενημερωτικό υλικό για το κοινό, που αναφέρεται σε διατάξεις του περί Σκύλων Νόμου, κυρίως στις υποχρεώσεις κάθε ιδιοκτήτη σκύλου και σε σχέση με τη φροντίδα που πρέπει να παρέχει στο σκύλο του.
Στον Οδηγό του Δημότη του Δήμου Στροβόλου, μεταξύ άλλων, τονίζεται ότι το πρόσωπο που κατέχει ή φροντίζει σκύλο, πρέπει να του προσφέρει κατάλληλες δυνατότητες για άσκηση, να μην τον εγκαταλείπει, να τον έχει υπό την φροντίδα ενήλικου προσώπου, να μην επιτρέπει στο σκύλο του να περιφέρεται ελεύθερα σε δημόσιο δρόμο ή σε οποιοδήποτε δημόσιο μέρος χωρίς να είναι δεμένος με λουρί, να φροντίζει ώστε ο σκύλος του να μην λερώνει το περιβάλλον, να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να μην προκαλείται οχληρία σε γείτονες, περαστικούς και γενικά στο κοινό.
Οι Δήμοι της Μείζονος Λευκωσίας εξέδωσαν τον «Οδηγό Διατήρησης και Φροντίδας Σκύλων», στον οποίο τονίζονται μεταξύ άλλων τα εξής:

·         Η σημαντική προσφορά του σκύλου στον άνθρωπο και η υποχρέωση να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες των σκύλων με σεβασμό στους συνανθρώπους μας και στο περιβάλλον.
·         Η διακριτική ευχέρεια του Δήμου να αρνηθεί τη χορήγηση άδειας κατοχής σκύλου αν ο σκύλος αφήνεται να κυκλοφορεί ελεύθερος στους δρόμους και αφήνοντας ακαθαρσίες οπουδήποτε.
·         Η διάπραξη αδικήματος από το πρόσωπο που επιτρέπει στο σκύλο του να περιφέρεται ελεύθερος σε δημόσιο δρόμο ή σε οποιοδήποτε δημόσιο μέρος χωρίς να είναι δεμένος με λουρί.

Ο Δήμος Λατσιών εξέδωσε ενημερωτικό έντυπο για τους ιδιοκτήτες / κατόχους σκύλων, στο οποίο επισημαίνεται μεταξύ άλλων, ότι οι σκύλοι είναι ζώα συντροφιάς και χρειάζονται τη συχνή επαφή, επικοινωνία και περιποίηση και ότι ο καθημερινός περίπατος τους είναι αναγκαίος.

Στην ιστοσελίδα του Δήμου Γερμασόγειας, μεταξύ άλλων, δίδεται έμφαση στις εξής υποχρεώσεις των ιδιοκτητών σκύλων:

·         Όταν παίρνουν το σκύλο περίπατο να είναι δεμένος με λουρί.
·         Να μαζεύουν με φτυαράκι και σακούλα τυχόν περιττώματα που αφήνει ο σκύλος σε δημόσιο ή άλλο ανοικτό χώρο.
·         Να μην αφήνουν το σκύλο να κυκλοφορεί ελεύθερος εκτός της αυλής τους.
·         Να φροντίζουν ο σκύλος να μην προκαλεί οχληρία στους περιοίκους με τα γαυγίσματα, τις ακαθαρσίες του ή με άλλο τρόπο.

Ο Δήμος Μέσα Γειτονιάς, περιλαμβάνει επίσης στην ιστοσελίδα του, κείμενο που αφορά ειδικά τους ιδιοκτήτες σκύλων και αναφέρεται, μεταξύ άλλων στις ίδιες πιο πάνω υποχρεώσεις και επιπρόσθετα στις ευθύνες των ιδιοκτητών να εξασφαλίζουν τροφή και νερό στους σκύλους τους, να τους εμβολιάζουν, να τους επιβλέπουν και να μην επιτρέπουν την ανεξέλεγκτη περιφορά τους σε δημόσιους χώρους.

Ο Δήμος Λάρνακας πέραν των υποχρεώσεων του δυνάμει του περί Σκύλων Νόμου, αναφέρεται στην ιστοσελίδα του, στις ευθύνες των δημοτών, ότι πρέπει, μεταξύ άλλων, να αγαπούν το σκύλο τους, να του συμπεριφέρονται με στοργή και να μεριμνούν για την ευημερία του, να φροντίζουν να μη λερώνει δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους, να απομακρύνουν τα περιττώματα του, χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα και να αποφεύγουν να επισκέπτονται με το σκύλο τους χώρους, όπως τα πάρκα και οι παραλίες όπου η παρουσία σκύλων απαγορεύεται.

5.    Σχετικά προβλήματα / επισημάνσεις Δήμων
Παρά τις διατάξεις του περί Σκύλων Νόμου που ισχύει από το 2002, είναι εκτίμηση Δήμων ότι δεν υπάρχει η προσδοκώμενη ανταπόκριση από τους ιδιοκτήτες σκύλων  όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους να φροντίζουν να μη διακινούνται οι σκύλοι τους σε δημόσιους χώρους χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί και να μην ρυπαίνουν αυτούς τους χώρους. 
Ο Δήμαρχος Λεμεσού στην απαντητική επιστολή του στον πρώτο παραπονούμενο, αναφορικά με τη διαμαρτυρία του με αφορμή την επιβολή εξώδικου πρόστιμου επειδή διακινείτο σε δημόσιο χώρο, ανέφερε τα εξής σχετικά[15]: « Με την παρουσία σκύλων στα πάρκα δημιουργείται σοβαρή ρύπανση των χώρων αυτών λόγω του ότι δεν λαμβάνονται  τα αναγκαία μέτρα από τους ιδιοκτήτες τους και τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του κοινού και ειδικότερα των παιδιών που συχνάζουν εκεί. Είναι ενδεχόμενο επίσης να τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια του κοινού διότι αρκετές φορές οι σκύλοι δεν κρατούνται από το λουρί και αφήνονται ελεύθεροι να κυκλοφορούν στα πάρκα. Ο Δήμος λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, ως διαχειριστής των χώρων πρασίνου και με γνώμονα αποκλειστικά την προστασία της δημόσιας υγείας και ασφάλειας του κοινού, έκρινε ότι είναι προς το δημόσιο συμφέρον να απαγορεύσει τη διέλευση σκύλων στα πάρκα. Εννοείται ότι οι ιδιοκτήτες σκύλων μπορούν να παίρνουν περίπατο τους σκύλους δεμένους με λουρί στα πεζοδρόμια, στους πεζόδρομους, στις δημόσιες πλατείες κ.λ.π.»
Σύμφωνα με δημοσίευμα ημερήσιας εφημερίδας, ημερ. 24 Ιανουαρίου 2014, η μεγάλη ρύπανση του περιβάλλοντος από τα περιττώματα σκύλων οι οποίοι διακινούνται σε πάρκα, χώρους πρασίνου, δρόμους, πεζόδρομους αλλά και σε ιδιωτικούς χώρους στα όρια του Δήμου Έγκωμης, ήταν η αφορμή για την απόφαση του Δήμου, όπως επιπρόσθετα των επιθεωρήσεων και άλλων μέτρων που εφαρμόζονται κατά τις εργάσιμες ώρες του προσωπικού, γίνονται πλέον σε τακτική βάση επιθεωρήσεις σε χώρους διακίνησης σκύλων και σε μη εργάσιμες ώρες, δηλαδή καθ’ όλο το εικοσιτετράωρο επτά μέρες την εβδομάδα. Ο Δήμαρχος, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, διευκρίνισε ότι αρχικά θα γινόταν διαφώτιση του κοινού για την αντιμετώπιση του προβλήματος και σε δεύτερο στάδιο, αν δεν υπήρχε συμμόρφωση, θα επιδίδονταν εξώδικα πρόστιμα.

Παράλληλα, ο Δήμος Έγκωμης τοποθέτησε 70 ειδικά σκυβαλοδοχεία με ειδική ένδειξη, για την τοποθέτηση των περιττωμάτων σκύλων. Ο κάθε ιδιοκτήτης υποχρεούται να φέρει σακκουλάκι και φτυαράκι για να είναι δυνατή η περισυλλογή τους και η τοποθέτηση τους στα σκυβαλοδοχεία[16].
Από Λειτουργό του ίδιου Δήμου ενημερώθηκε Λειτουργός του Γραφείου μου ότι 2 Λειτουργοί μια φορά την εβδομάδα για 4 ώρες παρέχουν πληροφορίες στους δημότες, για τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για να μην προκαλείται οχληρία από τους σκύλους. Σύμφωνα με τον ίδιο Λειτουργό, πινακίδες που απαγόρευαν τη διακίνηση σκύλων στα πάρκα στα όρια του Δήμου αφαιρέθηκαν.
Ένα άλλο σχετικά πρόσφατο δημοσίευμα, αφορά την εκστρατεία του Δήμου Μέσα Γειτονιάς, για καταγραφή όλων των ζώων «από σπίτι σε σπίτι» και υποδείξεις στους κατόχους κατοικίδιων ζώων να τα μεταχειρίζονται σωστά και σύμφωνα με το νόμο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Δήμαρχος δήλωσε ότι «θα πρέπει να εξαλειφθεί η ασυδοσία, με τους σκύλους, οι οποίοι έχουν καταστεί το τελευταίο διάστημα μόνιμος εφιάλτης για τους κατοίκους». Η εκστρατεία, θα περιλαμβάνει, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, εκτός της καταγραφής των κατοικίδιων ζώων «από σπίτι σε σπίτι», υποδείξεις στους ιδιοκτήτες να εγγράψουν τα κατοικίδια τους και να τα μεταχειρίζονται σωστά. «Οι παραβάτες που θα επιτρέπουν στα κατοικίδια τους να αφοδεύσουν στους δρόμους και σε δημόσιους χώρους, θα τιμωρούνται αυστηρά με εξώδικο πρόστιμο».
Στο Δήμο Λευκωσίας, όπως ενημερώθηκε Λειτουργός του Γραφείου μου, δεν υποβάλλονται πολλά παράπονα για οχληρία από σκύλους, ο Δήμος προσπαθεί να αντιμετωπίζει τέτοια παράπονα με τη συζήτηση με τους κατόχους σκύλων και σε πάρκα στην περιοχή εντός των τειχών, πίσω από την Πύλη Πάφου, τοποθετήθηκαν κάδοι για τα περιττώματα των σκύλων.

6.    Αίτημα του Δήμου Στρόβολου στον Υπουργο Εσωτερικών για απαγόρευση της διακίνησης σκύλων σε 90 πάρκα στα όρια του
Το 2013 ο Δήμαρχος Στροβόλου ενημέρωσε τον Υπουργό Εσωτερικών ότι εξαιτίας των πολλών προβλημάτων που δημιουργούνται από την κυκλοφορία σκύλων σε πάρκα και παιδότοπους, το Δημοτικό Συμβούλιο σε συνεδρίαση του στις 13 Νοεμβρίου 2012, αποφάσισε την απαγόρευση της κυκλοφορίας σκύλων σε πάρκα και παιδότοπους και πεζόδρομους. Για να υλοποιηθεί η εν λόγω απόφαση, ο Δήμαρχος ζήτησε από τον Υπουργό να προβεί στην απαγόρευση της κυκλοφορίας σκύλων σε 90 πάρκα, παιδότοπους και πεζόδρομους, τα οποία περιλαμβάνονταν σε πίνακα ο οποίος τέθηκε υπόψη του Υπουργού. Σύμφωνα με το Δήμαρχο, οι λόγοι της πιο πάνω απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου είναι κυρίως οι εξής:
(α) Η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας των μικρών παιδιών που παίζουν στα πάρκα, των επισκεπτών και των εργατών του Δήμου που ασχολούνται με τη συντήρηση των πάρκων και χώρων πρασίνου.
(β) Η πρόκληση οχληρίας από περιττώματα των σκύλων, τα οποία δυστυχώς πολλοί ασυνείδητοι δημότες δε μαζεύουν.
(γ) Η ασφάλεια των επισκεπτών των πάρκων / παιδότοπων και πεζόδρομων.

Ο Δήμαρχος κατέληξε ότι οι ιδιοκτήτες σκύλων έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν περίπατο τους σκύλους τους σε μεγάλο αριθμό χώρων πρασίνου και πάρκων που δεν περιλαμβάνονται στον προαναφερόμενο πίνακα που τέθηκε υπόψη του Υπουργού[17].
Με νέα επιστολή του εντός του 2013, ο Δήμαρχος ζήτησε από τον Υπουργό Εσωτερικών να ενημερωθεί για την απόφαση του στο αίτημα του Δήμου να προβεί στην απαγόρευση της διακίνησης σκύλων στα πάρκα, παιδότοπους και πεζόδρομους του Δήμου. Επισήμανε δε, ότι, η κυκλοφορία σκύλων σε πάρκα / πεζόδρομους κατέστη ένα σοβαρό πρόβλημα στο Δήμο με αποτέλεσμα ο Δήμος να αναγκάζεται να εξετάζει συνέχεια παράπονα από επηρεαζόμενους δημότες.

7.    Γνωστοποίηση του Υπουργού Εσωτερικών
Στις 17 Ιανουαρίου 2014, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας η πιο κάτω γνωστοποίηση:
«Ο Υπουργός Εσωτερικών, ενεργώντας με βάση το άρθρο 30 του περί Σκύλων Νόμου και με βάση την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Στροβόλου για την απαγόρευση της παρουσίας σκύλων σε συγκεκριμένους χώρους πρασίνου και παιδότοπους του Δήμου για τους πιο κάτω λόγους:
(α) Τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας μικρών παιδιών που παίζουν στα πάρκα, των επισκεπτών και των εργατών του Δήμου που ασχολούνται με τη συντήρηση των πάρκων και χώρων πρασίνου,
(β) Την πρόκληση οχληρίας από περιττώματα των σκύλων,
(γ) Την ασφάλεια των επισκεπτών των πάρκων / παιδότοπων και πεζόδρομων,
γνωστοποιεί ότι απαγορεύει την παρουσία σκύλων στους καθορισμένους χώρους και τόπους εντός του Δήμου Στροβόλου που αναφέρονται στον Πίνακα.
Οι ιδιοκτήτες των σκύλων έχουν τη δυνατότητα να παίρνουν περίπατο τους σκύλους τους σε μεγάλο αριθμό χώρων πρασίνου που δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο.
Η απαγόρευση ισχύει μέχρι τις 22 Ιουνίου 2014.
Στον Πίνακα της γνωστοποίησης, περιλαμβάνονταν 90 πάρκα / χώροι πρασίνου που βρίσκονται σε διαφορετικές οδούς του Δήμου.

8.    Σχετική ανακοίνωση του Δήμου Στροβόλου και άλλες πληροφορίες / στοιχείαdog-park-800X800

Σε σχέση με την πιο πάνω γνωστοποίηση του Υπουργού Εσωτερικών ο Δήμος Στροβόλου εξέδωσε ανακοίνωση η οποία αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του, στην οποία αναφέρονται οι λόγοι έκδοσης της και τα πάρκα / χώροι πρασίνου που αφορά η απαγόρευση. Ο Δήμος, εξέφρασε στην ανακοίνωση του, τη βεβαιότητα για τη συνεργασία των ιδιοκτητών σκύλων ότι θα επιλέγουν χώρους στους οποίους δεν απαγορεύεται η κυκλοφορία σκύλων και ταυτόχρονα θα τηρούν τις πρόνοιες του περί Σκύλων Νόμου. Για περισσότερες πληροφορίες, η ανακοίνωση παρέπεμπε στο Γραφείο Εξυπηρέτησης Δημοτών ή στο Τμήμα Περιβαλλοντικής Ανάπτυξης του Δήμου και σε συγκεκριμένα τηλέφωνα επικοινωνίας.
Σύμφωνα με Λειτουργό του Δήμου με τον οποίο επικοινώνησε Λειτουργός του Γραφείου μου:
·         Η εκτίμηση του Δήμου είναι ότι η γνωστοποίηση του Υπουργού Εσωτερικών ήταν αναγκαία. Πέτυχε τους σκοπούς που απέβλεπε, αφού η απαγόρευση της παρουσίας σκύλων αφορούσε κυρίως παιδότοπους και χώρους πρασίνου με τη μεγαλύτερη προσέλευση κοινού.
·         Διασφαλίστηκε η ασφάλεια των επισκεπτών των χώρων αυτών καθώς και η καθαριότητα τους.
·         Το κοινό αντιμετώπισε με κατανόηση τη γνωστοποίηση, καθότι ενημερώθηκε για τους σκοπούς της.
·         Ο Δήμος στοχεύει στην ανανέωση της γνωστοποίησης, αλλά μείωσε τον αριθμό των παιδότοπων και άλλων χώρων πρασίνου που θα περιλαμβάνει από 90 σε 60. Οι δημόσιοι χώροι πρασίνου / πάρκα στα όρια του Δήμου είναι συνολικά περίπου 360.
·         Παράλληλα, ο Δήμος βρίσκεται στο τελικό στάδιο διαμόρφωσης κατάλληλου χώρου περιπάτου των σκύλων όπου θα μπορούν να διακινούνται χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί.

9.    Σχόλια – Συμπεράσματα – Εισηγήσεις
Η διακίνηση σκύλων σε δημόσιους χώρους, όπως χώρους πρασίνου, παιδότοπους και πάρκα, επιτρέπεται, δυνάμει του περί Σκύλων Νόμου. Όμως οι ιδιοκτήτες ή κάτοχοι σκύλων πρέπει να φροντίζουν (α) να μην περιφέρεται ο σκύλος τους ελεύθερος στους δημόσιους χώρους, δηλαδή, χωρίς να είναι δεμένος με λουρί και (β) να μην ρυπαίνει το χώρο διακίνησης.

Γι’ αυτό και η γενική απαγόρευση της διακίνησης σκύλων σε δημόσιους χώρους, που μπορεί να επιδιώκεται από Δήμους με την ανάρτηση σε τέτοιους χώρους απαγορευτικών πινακίδων δεν είναι νόμιμη ενέργεια και για την αντιμετώπιση της παράλειψης ιδιοκτητών / κατόχων σκύλων να τηρούν τις πιο πάνω υποχρεώσεις τους, οι Δήμοι έχουν αρμοδιότητα άσκησης ποινικής δίωξης, δυνάμει του άρθρου 18 του περί Σκύλων Νόμου.

Παρά την εν λόγω αρμοδιότητα των Δήμων, η ποινική δίωξη είναι κατασταλτικό μέτρο που δεν διορθώνει οπωσδήποτε οτιδήποτε μπορεί πρακτικά να συνεπάγεται το αδίκημα που αφορά κατά το χρόνο διάπραξης του, όπως η ρύπανση του δημόσιου χώρου. Πολλές φορές πολύ πιθανό να μην έχουν οι Δήμοι στη διάθεση τους την μαρτυρία που χρειάζονται για να ασκήσουν ποινική δίωξη. Είναι απαραίτητος ο συστηματικός έλεγχος των δημόσιων χώρων και κατά τις μη εργάσιμες ώρες του προσωπικού των Δήμων ενώ μπορεί να μην υπάρχει, για το σκοπό αυτό, ευχέρεια, υπερωριακής απασχόλησης ή μίσθωσης υπηρεσιών. Επίσης, ακόμα και όταν διαπιστώνεται η διάπραξη ποινικού αδικήματος, δε φαίνεται να διασφαλίζεται πως μπορεί να εξασφαλίσει το προσωπικό του Δήμου τα στοιχεία του ιδιοκτήτη / κατόχου σκύλου για να είναι δυνατή η ποινική δίωξη του.
Το ενημερωτικό υλικό Δήμων με οδηγίες στους ιδιοκτήτες / κατόχους σκύλων για τις υποχρεώσεις τους, όταν διακινούνται σε δημόσιους χώρους είναι κατάλληλο και χρήσιμο, στοχεύει στην τήρηση τους και κατά προέκταση στην πρόληψη της παραβίασης τους, φαίνεται όμως ότι δεν επέδρασε καταλυτικά στις συνήθειες και πρακτικές. Οι συνέπειες στους δημόσιους χώρους εξαιτίας της παράλειψης ιδιοκτητών / κατόχων σκύλων να προσέχουν τους σκύλους, να αποφεύγουν τη ρύπανση και να φροντίζουν για την περισυλλογή ακαθαρσιών / περιττωμάτων των σκύλων, που αναφέρονται από Δήμους δεν είναι αυθαίρετες.
Ωστόσο, επειδή είναι προφανές ότι πρόκειται για συνέπειες στους δημόσιους χώρους που δεν οφείλονται στη διακίνηση σκύλων καθαυτή, αλλά στην αδιαφορία και ελλιπή υπευθυνότητα ιδιοκτητών / κατόχων σκύλων, δεν είναι σωστό, μέτρα πρόληψης τους να είναι τέτοια που να καταλήγουν σε αυστηρούς περιορισμούς σε βάρος της διακίνησης των σκύλων, που συνδέεται στενά με την ευημερία τους και σε βάρος όσων πολιτών είναι συνεπείς και δεν ευθύνονται για την ασυνέπεια άλλων.
Είναι κατάλληλα και εύλογα, τα μέτρα που έλαβε ο Δήμος Έγκωμης ή και άλλοι ενδεχομένως Δήμοι και  στοχεύουν στην καλύτερη δυνατή ενημέρωση / διαφώτιση των ιδιοκτήτων / κατόχων σκύλων για τις υποχρεώσεις τους, στη συστηματοποίηση του ελέγχου ακόμα και κατά τις μη εργάσιμες ώρες, στο διάλογο με ιδιοκτήτες, στις συστάσεις, όπως και η τοποθέτηση ειδικών σκυβαλοδοχείων για απόρριψη περιττωμάτων.
Η απαγόρευση της παρουσίας σκύλων, που προβλέπεται στο άρθρο 30 του περί Σκύλων Νόμου, κρίνεται αυστηρό μέτρο, λαμβανομένου υπόψη του τρόπου με τον οποίο εφαρμόστηκε στην περίπτωση του Δήμου Στροβόλου. Το εν λόγω άρθρο, ενώ παρέχει στον Υπουργό Εσωτερικών διακριτική εξουσία να απαγορεύει την παρουσία σκύλων σε καθορισμένο τόπο, χώρο, με τη γνωστοποίηση ημερ. 17 Ιανουαρίου 2014, απαγορεύθηκε η παρουσία σκύλων σε 90 χώρους του Δήμου και με σκοπό να αποφευχθεί, κάτι πολύ περισσότερο, η διακίνηση των σκύλων, όπως είχε ζητήσει ο Δήμος στο σχετικό αίτημα του στον Υπουργό.
Οι κίνδυνοι για τα παιδιά και τους επισκέπτες των πάρκων κ.τ.λ. από τη διακίνηση σκύλων χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί και οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία, που μπορεί να προκύπτουν από τη συσσώρευση περιττωμάτων σκύλων αφενός δεν πρέπει να αγνοούνται από οποιαδήποτε δημόσια αρχή αφετέρου για να απαγορευθεί η παρουσία σκύλων σε μεγάλο αριθμό καθορισμένων χώρων, πρέπει να επιβεβαιώνεται ότι υπάρχουν εξαιτίας της πραγματικά αυτοί οι κίνδυνοι, σε ποιο βαθμό και κατά πόσο εξαντλήθηκαν οποιαδήποτε άλλα μέτρα μπορούσαν να έχουν καλά αποτελέσματα.
Επίσης, αν η απαγόρευση της παρουσίας σκύλων σε 60 έστω πάρκα και παιδότοπους του Δήμου Στροβόλου καταλήξει μόνιμη, με την έκδοση νέας γνωστοποίησης από τον Υπουργό Εσωτερικών κατά ή μετά τη λήξη κάθε προγενέστερης και αν επιδιωχθεί και από άλλους Δήμους με αιτήματα τους στον Υπουργό, η έκδοση γνωστοποιήσεων για απαγόρευση της παρουσίας σκύλων σε πάρκα και δημόσιους χώρους στα όρια τους,  θα γίνει τελικά κανόνας μέσω της απαγόρευσης της παρουσίας σκύλων η απαγόρευση της διακίνησης τους σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους σε όλες της δημοτικές περιοχές ενώ η βασική αρχή του περί Σκύλων Νόμου, είναι αντίθετη. Όπως προαναφέρθηκε, επιτρέπει τη διακίνηση σκύλων σε όλους τους δημόσιους χώρους.

Η διακριτική εξουσία του Υπουργού Εσωτερικών, δυνάμει του άρθρου 30, παρόλο ότι η άσκηση της δε διέπεται από κριτήρια / προϋποθέσεις, εφόσον παρέχεται για την απαγόρευση της παρουσίας σκύλων σε καθορισμένο τόπο, χώρο, σημαίνει ότι μπορεί να ασκείται μόνο σε σχέση με τόπο, χώρο και για να αποφεύγεται μόνο η παρουσία σκύλων. Γι’ αυτό το λόγο, δεν είναι ορθό να θεωρείται η εν λόγω διακριτική εξουσία του Υπουργού ως η δυνατότητα των Δήμων να επιτύχουν την απαγόρευση της διακίνησης σκύλων για να  μετριάσουν ή να αποτρέψουν τις συνέπειες των παραλείψεων ιδιοκτητών / κατόχων σκύλων.

Έχοντας τα πιο πάνω υπόψη, εισηγούμαι:
·         Την αφαίρεση από τους Δήμους πινακίδων από δημόσιους χώρους πρασίνου και πάρκα, που απαγορεύουν την παρουσία σκύλων και τη διακίνηση τους.
·         Να φροντίσουν οι Δήμοι για την τοποθέτηση στους εν λόγω χώρους ειδικών σκυβαλοδοχείων για την απόρριψη των περιττωμάτων σκύλων.
·         Συνεχή τακτικό κατά το δυνατό έλεγχο από τους Δήμους των δημόσιων χώρων, που συνηθίζεται ο περίπατος ιδιοκτητών / κατόχων με τους σκύλους τους για την πρόληψη της διάπραξης των αδικημάτων της διακίνησης σκύλων χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί και της ρύπανσης των δημόσιων χώρων.
·         Καλύτερη αξιοποίηση από τους Δήμους της πρόνοιας του περί Σκύλων Νόμου για άσκηση ποινικών διώξεων.
·         Κοινές δράσεις των Δήμων για διαφώτιση / ενημέρωση του κοινού για τη σημασία που έχει ο περίπατος των σκύλων για την ευημερία τους, για τη σημασία της ποιότητας του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της καθαριότητας των δημόσιων χώρων καθώς και για τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών / κατόχων σε σχέση με τους δημόσιους χώρους διακίνησης και έναντι των άλλων επισκεπτών των χώρων αυτών, των παιδιών και των εργαζόμενων στις υπηρεσίες καθαριότητας των Δήμων. Η διαφώτιση / ενημέρωση μπορεί να είναι παγκύπριας κλίμακας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό, διαφημιστικές πινακίδες και να επαναλαμβάνεται με τις διορθώσεις που μπορεί να χρειάζονται για καλύτερα αποτελέσματα.  
·         Διοργάνωση από τους Δήμους επιμορφωτικών σεμιναρίων / διαλέξεων αναφορικά με την ευημερία των σκύλων, τις διατάξεις του περί Σκύλων και για την ευαισθητοποίηση των ιδιοκτητών / κατόχων και ευρύτερα του κοινού για τις συνέπειες της παραβίασης τους.
·         Την ένταξη από τους Δήμους, στον προγραμματισμό τους, του έργου της διαμόρφωσης στα όρια τους, κατάλληλου χώρου όπου οι σκύλοι θα μπορούν να διακινούνται ελεύθεροι, χωρίς να είναι δεμένοι με λουρί.
·         Συνεργασία μεταξύ του Υπουργείου Εσωτερικών και της Ένωσης Δήμων Κύπρου για την τροποποίηση του περί Σκύλων Νόμου, ώστε να είναι αφενός νόμιμη και αφετέρου εφικτή η επιβολή εξώδικου πρόστιμου σε οποιοδήποτε ιδιοκτήτη / κάτοχο σκύλου, όταν διαπιστώνεται από εξουσιοδοτημένο υπάλληλο Δήμου, ότι επιτρέπει στο σκύλο του να διακινείται ελεύθερος σε δημόσιο χώρο ή να ρυπαίνει το δημόσιο χώρο.
·         Να ληφθεί υπόψη από τον Υπουργό Εσωτερικών, ο προαναφερόμενος προβληματισμός που αφορά τη διακριτική εξουσία του δυνάμει του άρθρου 30 του περί Σκύλων Νόμου, να απαγορεύει την παρουσία σκύλων σε καθορισμένο τόπο, χώρο.

Για την ενημέρωση των Δήμων σε σχέση με την έκθεση και την υλοποίηση των πιο πάνω εισηγήσεων, αντίγραφο της θα σταλεί στον Πρόεδρο της Ένωσης Δήμων Κύπρου.

Ελίζα Σαββίδου
Επίτροπος Διοικήσεως και
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

[1] Ημερομηνίας 7 Ιουλίου 2011, ύψος προστίμου 34 ευρώ.
[2] Επιστολή παραπονούμενου στο Δήμο ημερ. 8 Ιουλίου 2011.
[3] Επιστολή ημερ. 9 Αυγούστου 2011.
[4] Επιστολή Δημάρχου στον παραπονούμενο με αρ. φακ. 19.1.06 ημερ. 4 Νοεμβρίου 2011.
[5] Επιστολές ημερ. 14 Ιουλίου 2011 και 2 Ιουλίου 2013.
[6] Άρθρο 3 του Νόμου.
[7] Άρθρα  84 και 85 του περί Δήμων Νόμου.
[8] Εδάφιο (1) (α) του άρθρου 124 του περί Δήμων Νόμου.
[9] Άρθρο 18 του περί Σκύλων Νόμου.
[10] Εδάφιο (2) του άρθρου 7 του ίδιου πιο πάνω Νόμου.
[11] Άρθρα 4 και 5 του Νόμου.
[12] Ο περί Κύνων Νόμος καταργήθηκε αφότου τέθηκε σε ισχύ ο περί Σκύλων Νόμος 184(Ι)/2002.
[13] Άρθρο 6 του περί Εξωδίκου Ρυθμίσεως Αδικημάτων Νόμου.
[14] Σύμφωνα με το άρθρο 18 του περί Σκύλων Νόμου, το πρόσωπο που επιτρέπει ή ανέχεται ο σκύλος του να προξενεί θόρυβο με ηχηρό και συνεχές γαύγισμα που προκαλεί οχληρία στο κοινό, διαπράττει ποινικό αδίκημα.
[15] Α/Π 1172/2011. Επιστολή με αρ. φακ. 19.1.06 ημερ. 4 Νοεμβρίου 2011.
[16] Δημοσίευμα εφημερίδας «Φιλελεύθερος» ημερ. 24 Ιανουαρίου 2014.
[17] Επιστολή Δημάρχου με αρ. φακ. 04.03.003/7 ημερ. 15 Μαϊου 2013.

 


Νομοθεσίες Αειφόρος Ανάπτυξη