[Ομιλία σε συνέδριο της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος για τα λύματα που έγινε στις 08/10/2008]

Τα κεντρικά συστήματα αποχέτευσης αποτελούν ένα από τα πιο σοβαρά περιβαλλοντικά έργα που μπορεί να εκτελέσει μια κυβέρνηση.
Δημιουργούν θέσεις εργασίας, μειώνουν τη μόλυνση των υπογείων νερών και του εδάφους και πάνω από όλα μα δίνουν το πολύτιμο νερό για τη γεωργία.

Είναι γι αυτό το λόγο που τα αποχετευτικά συστήματα έπρεπε να κατασκευαστούν εδώ και πολλά χρόνια και όχι να περιμένουμε την ΕΕ να μας υποχρεώσει να τα κάνουμε.
Δυστυχώς οι εκάστοτε κυβερνήσεις έκλειναν τα μάτια στο πρόβλημα και ιδού που έχουμε οδηγηθεί. Να μας πιέζει η ΕΕ να κατασκευάσουμε πέραν των 30 νέων αποχετευτικών συστημάτων μέσα σε 4 χρόνια.

Αυτή τη στιγμή η κατάσταση είναι τραγική και εκτός ελέγχου.
Λύματα καταλήγουν σε σκουπιδότοπους, σε αγροτικούς δρόμους, σε λαγκάδια έξω από κοινότητες ή ακόμη και σε οχετούς των ομβρίων υδάτων.

Έχω δει με τα μάτια τη κατάσταση:
* Τα λύματα στον Ατσά έχουν σχηματίσει ποτάμι
* Την απαράδεκτη κατάσταση στο Κάβο Γκρέκο όπου λύματα καταλήγουν λίγα μέτρα μόνο από τη θάλασσα για να μην πληρώσουν το τέλος των €5 στο Συμβούλιο Αποχετεύσεων της περιοχής.
* Στην Κόσιη έχουμε κάνει "Νόμιμες λίμνες"
* Στο Μαρί υπάρχει μια λίμνη λυμάτων με διευκολύνσεις
* Στο σκυβαλότοπο στο Βατί οι λίμνες με τα λύματα είναι πολλές. Έγιναν και διάφοροι πειραματισμοί που είναι εκεί εγκαταλειμμένοι. Ο ποταμός με τα λύματα φτάνει πολύ μακριά ..
* Μέσα στον καύσωνα του καλοκαιριού οι δρόμοι έξω από το Γέρι προς την βαθκειά γωνιά είναι βρεγμένοι από λύματα, πάλι για να γλυτώσουν κάποιοι τη χρέωση του σταθμού.

Και αυτά είναι μόνο όσα έχω επισκεφθεί εγώ.
Δεν τολμώ να σκεφτώ καν τι γίνεται στις άλλες περιοχές της Κύπρου γιατί το που καταλήγουν τα λύματα πολλών άλλων περιοχών είναι ένα ερώτημα που κανείς δεν τολμά να ερευνήσει.

Το λυπηρό δεν είναι μόνο το ότι υπάρχει αυτή η κατάσταση εδώ και πολλά χρόνια αλλά και το ότι με τόσες νομοθεσίες, ελέγχους και οδηγίες της ΕΕ η επιλογή για το που θα απορρίπτονται αυτά τα λύματα παραμένει στους βοθροκαθαριστές και η κατάσταση συνεχίζει ως αν να είμαστε σε παράλληλους κόσμους.
Από τη μια το κράτος ελέγχει με αυστηρότητα (και καλά κάνει) τα Συμβούλια Αποχετεύσεων και το τι απορρίπτουν, αλλά από την άλλη εκατομμύρια τόνοι λυμάτων απορρίπτονται ανεξέλεγκτα.

Για 20 χρόνια περίπου άκουγα καθημερινά τα προβλήματα του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας και τα τελευταία 7 χρόνια ακούω αυτά του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λάρνακας.
Έτσι γνωρίζω τις ραγδαίες εξελίξεις και τις επεκτάσεις των αποχετευτικών συστημάτων που προγραμματίζονται σε όλη την Κύπρο.
Τα Συμβούλια Αποχέτευσης έχουν αποκτήσει πολύτιμες εμπειρίες και είναι έτοιμα να αναλάβουν την εκτέλεση των μεγάλων αυτών έργων.
Η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει τις δυνατότητες αυτές των Συμβουλίων και έχει ενθαρρύνει την επέκταση τους ούτως ώστε να καλύψουν και τις γύρο κοινότητες και Δήμους και έχει αυξήσει την εισφορά του έναντι του κόστους.

Η προσοχή τώρα επικεντρώνεται στις περιοχές όπου δεν υπάρχουν σε λειτουργία τέτοια Συμβούλια, μια ευθύνη που την έχει αναλάβει το Υπουργείο Γεωργίας.

Πέραν από το σχεδιασμό και την κατασκευή των συστημάτων αυτών υπάρχει και το μεγάλο πρόβλημα του ποιος θα αναλάβει την λειτουργία, τη συντήρηση, με ποιο κόστος, γνώσεις και την απαραίτητη στελέχωση και εξοπλισμό που να εξασφαλίζει την επιτυχή συνέχιση της λειτουργίας τους.

Το φορτίο που έχει αναλάβει το υπουργείο Γεωργίας ένα πολύ βαρύ και θα πρέπει να του δοθούν οι απαραίτητοι πόροι και ανθρώπινο δυναμικό για να μπορέσει να φέρει εις πέρας το σοβαρό αυτό έργο.

Όχι επειδή αυτό το απαιτεί η ΕΕ αλλά επειδή είναι καλό για τον τόπο μας και γιατί θα συμβάλουν θετικά στο υδατικό πρόβλημα του νησιού.

Ο σχεδιασμός των συστημάτων αυτών θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη:
* Το πρόβλημα που θα συνεχίζουν να έχουν οι κοντινές κοινότητες με τη διάθεση των λυμάτων τους ούτως ώστε να κατασκευαστούν χώροι υποδοχής λυμάτων από βυτιοφόρα, και
* Να ληφθεί σοβαρά υπόψη η διάθεση και αποθήκευση του επεξεργασμένου νερού.

Κάθε φορά που γίνεται ένα έργο υπάρχουν οι αντιδράσεις των κατοίκων έστω και απομακρυσμένων κοινοτήτων και έχουν έρθει κοντά μου και παράπονα για τη χωροθέτηση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο λόγω της πολιτικής της μεμονωμένης κατοικίας. Άλλοι αντιδρούν γιατί το έργο γειτνιάζει με την περιουσία τους και άλλοι γιατί υπολογίζουν ότι ο δρόμος που θα χαραχτεί προς το έργο θα περάσει από το τεμάχιο τους.

Σαν πρώτο βήμα θα έλεγα ότι θα πρέπει να υποχρεωθούν όλοι οι ιδιοκτήτες μεμονωμένης κατοικίας να εγκαταστήσουν ολοκληρωτικό σύστημα επεξεργασίας λυμάτων και να το συντηρούν, και ως δεύτερο βήμα να εξαγγελθεί ο τερματισμός της πολιτικής μέσα στα επόμενα 5 χρόνια.

Διαφορετικά μας βλέπω να μεταφέρουμε συνεχώς από το ένα σημείο στο άλλο ΧΥΤΑ, ανεμογεννήτριες και σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων για πολλά χρόνια ακόμη.

Σας ευχαριστώ,
Χαράλαμπος Θεοπέμπτου
Επίτροπος Περιβάλλοντος