Το παράδοξο της Κύπρου   Από το "ΒΗΜΑ"

Γιώργος Τσακίρης | Αθήνα - Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2009 ΜΠΗΚΑΜΕ στον Δεκέμβριο και οι βροχές δεν έκαναν ακόμη την εμφάνισή τους στην Κύπρο. Επειτα από τρία χρόνια ξηρασίας τα πράγματα έχουν φτάσει στα όριά τους. Ο Κούρης, το μεγαλύτερο φράγμα της Κύπρου (με χωρητικότητα 100 εκατ. κυβικών) είναι πρακτικά τελείως άδειος. Το ίδιο και τα άλλα φράγματα, τα οποία όλα μαζί έχουν χωρητικότητα 300 εκατ. κυβικά, τη μεγαλύτερη ανά κάτοικο στον κόσμο! Και να σκεφτούμε ότι το 2004 όλα ήταν γεμάτα και τα εργοστάσια αφαλάτωσης σε πλήρη λειτουργία.
Τι συμβαίνει λοιπόν στην Κύπρο, μια χώρα «υπόδειγμα» για την οργάνωσή της και τον «προνοητικό» σχεδιασμό και διαχείριση στο θέμα του νερού; Δεν είναι παράδοξο η ΕΥΔΑΠ να στέλνει νερό στη Λεμεσό με τάνκερ; Μια πρώτη εύκολη απάντηση που υποστηρίζεται από πολλούς είναι ότι η κατάσταση συνιστά αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Ισχυρίζονται δηλαδή ότι από το 1970 και μετά τα ύψη βροχής μειώθηκαν και επομένως όλα οφείλονται σε αυτό. Παρά τη γενική αίσθηση που επικρατεί στο νησί έχω την άποψη ότι υπάρχουν σημαντικά λάθη, τόσο στον σχεδιασμό όσο και στη διαχείριση των υδάτινων πόρων του νησιού που κατέληξαν σε αυτήν την ακραία λειψυδρία.

1 Σφάλμα σχεδιασμού: Σε ένα νησί με μέσο ετήσιο βροχομετρικό ύψος λίγο πάνω από 400 χστ. δεν στηρίζεις στρατηγικά την υδροδότησή του σε επιφανειακά έργα, δηλαδή φράγματα και λιμνοδεξαμενές. Γιατί λόγω της διακύμανσης του κλίματος θα υπάρξουν πολλά χρόνια με ύψος βροχής αρκετά μικρότερο που δεν αποδίδει σχεδόν καθόλου επιφανειακές απορροές.

2 Σφάλμα διαχείρισης: Μόλις το 2004 γέμισαν τα φράγματα (πρώτη φορά από κατασκευής τους), η κατανάλωση μεγάλωσε ενώ άλλοι βοηθητικοί πόροι όπως οι αφαλατώσεις περιέκοψαν την παραγωγή τους κατά 30%. Πισίνες και γκολφ αφέθηκαν στην κατανάλωση. Υπάρχει χωριό στην Κύπρο με 1.000 πισίνες που στερούν ωφέλιμα αποθέματα. Οι περιορισμοί και οι διακοπές νερού ήρθαν όταν η λειψυδρία παρουσιάστηκε έντονα, δεύτερη συνεχή χρονιά.

3 Σφάλμα κατεύθυνσης: Παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί η διαχείριση εξακολουθεί να είναι καθοδηγούμενη από τη ζήτηση και όχι από τη μεσοπρόθεσμη έστω διαθεσιμότητα του νερού (π.χ. λειτουργία έργων με υπερετήσια ρύθμιση). Οι άνθρωποι κάνουν ό,τι μπορούν σε αυτήν την κατάσταση. Υπάρχουν όμως λάθη που δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται αλλά και ρηξικέλευθες λύσεις που πρέπει να εξεταστούν με στόχο την εξασφάλιση της διατηρησιμότητας του συστήματος των υδάτινων πόρων στο νησί.

Ο κ. Γ. Τσακίρης είναι καθηγητής Διαχείρισης Υδατικών Πόρων στο ΕΜΠ, διευθυντής του Κέντρου Εκτίμησης Φυσικών Κινδύνων και Προληπτικού Σχεδιασμού.
http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=250049&ct=6
©2008 Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε