Με βάση την οδηγία 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, η Κύπρος θα πρέπει μέχρι το 2010 να εξασφαλίσει ότι:
"οι πολιτικές τιμολόγησης του ύδατος παρέχουν κατάλληλα κίνητρα στους χρήστες για να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τους υδάτινους πόρους και, κατά συνέπεια, συμβάλλουν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της παρούσας οδηγίας,"

Ταυτόχρονα με ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 18/07/2007, τονίζεται ότι: "τα κράτη μέλη θα πρέπει μεταξύ άλλων να εφαρμόσουν πιο αυστηρές μεθόδους μέτρησης, συστήματα εξοικονόμησης νερού όπως για παράδειγμα σε τουαλέτες και νιπτήρες και τονίζει παράλληλα ότι η αρχή “ο χρήστης πληρώνει” θα πρέπει να καταστεί ο κανόνας ανεξάρτητα της προέλευσης του νερού".

Εξετάζοντας το θέμα της κοστολόγησης του νερού στην Κύπρο, τα ευρήματα είναι :
Το κόστος του νερού
Αν εξαιρεθεί το κόστος κατασκευής των φραγμάτων, στην Κύπρο το ακριβότερο νερό είναι αυτό που παίρνουμε από τα συστήματα αφαλατώσεων στη Λάρνακα και στη Δεκέλεια προς 39,9 σεντ/ κυβ. μέτρο και 37,6 σεντ/κυβ. μέτρο αντίστοιχα.
Ταυτόχρονα να σημειωθεί ότι το νερό των φραγμάτων χρησιμοποιείται για άρδευση, υδροδότηση και εμπλουτισμό των υπογείων υδάτων που ορισμένοι εκμεταλλεύονται μέσω διατρήσεων, χωρίς να πληρώνουν οποιοδήποτε κόστος, στερώντας πολλές φορές τη δυνατότητα στρατηγικών αποθεμάτων.
Το νερό που θα αγοράζουμε από την προσωρινή μονάδα αφαλάτωσης θα στοιχίζει €1,42 το κυβικό μέτρο.

 

Οι Κοινότητες – Οι χρεώσεις
Με βάση στοιχεία του Τμήματος Στατιστικής για το 2006, το 30.3% του πληθυσμού της Κύπρου διαμένει σε κοινότητες στις οποίες όμως δεν υπάρχει ομοιόμορφος τρόπος χρεώσεων αφού ορισμένοι κοινοτάρχες χρεώνουν το νερό μόνο το καλοκαίρι και άλλοι μόνο αν μια κατοικία ξεπεράσει τη μέγιστη ποσότητα που όρισε το Κοινοτικό Συμβούλιο.
Με βάση τα πιο πάνω, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού της Κύπρου δεν πληρώνει το κόστος του νερού.

Οι Κοινότητες - Μετρητές
Από τηλεφωνική έρευνα που έχει κάνει το γραφείο μου μεταξύ 350 Κοινοτήτων, έχει διαφανεί ότι το 38% δεν διαθέτει κεντρικούς μετρητές νερού. Ως εκ τούτου, τα λεφτά που εισπράττονται από τις κοινότητες δεν είναι βέβαιο αν πληρώνονται πίσω στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ).

ΕΠΑΡΧΙΑ               Έχουν μετρητή    Δεν έχουν μετρητή    Δ.Α. (Δεν απάντησαν)
ΛΕΥΚΩΣΙΑ                     61                         30 (33%)                       4
ΛΕΜΕΣΟΣ                      72                         22 (23%)                       7
ΛΑΡΝΑΚΑ                      38                           8 (22%)                       1
ΠΑΦΟΣ                         70                         17 (19%)                      11
ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ                 5                           1 (16%)    
ΣΥΝΟΛΟ                      241                       150 (38%)                      23

Φυσικά η έλλειψη κεντρικών μετρητών νερού σημαίνει επίσης ότι δεν μπορεί να υπάρξει έλεγχος των διαρροών και αφήνει ερωτηματικά για το αν και πώς γίνονται οι χρεώσεις από το ΤΑΥ. Υπάρχουν φυσικά και πολλές κοινότητες με δικές τους διατρήσεις.

Οι Κοινότητες – Η συντήρηση
Σε μια μικρή κοινότητα που δεν υπάρχουν κεντρικοί  μετρητές για να υπάρχει η δυνατότητα μέτρησης των διαρροών, επειδή τα λεφτά είναι λίγα και δεν υπάρχει επαρκές προσωπικό, είναι αυτονόητο ότι η συντήρηση των αγωγών γίνεται εκεί και μόνο όπου οι βλάβες είναι ορατές.
Σε συζήτηση που είχα με τον Πρόεδρο της Ένωσης Κοινοτήτων διαφάνηκε ότι η δημιουργία υπηρεσίας που να εξυπηρετεί ένα σύμπλεγμα κοινοτήτων θα ήταν σίγουρα  πιο αποδοτική.
Υπάρχουν συζητήσεις και για πιο στενή συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων, η οποία και πάλι θα βοηθήσει τα μέγιστα.

Tο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και οι Υδατοπρομήθειες
Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων χρεώνει τις Υδατοπρομήθειες των πόλεων προς 45σεντ/ κυβ. μέτρο, μια τιμή που καθορίζεται μετά από απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Αντίθετα, οι Υδατοπρομήθειες μέχρι πρόσφατα πωλούσαν το νερό προς 33,5 σεντ/κυβ μέτρο αλλά η τιμή πώλησης εγκρίνεται από τη Βουλή η οποία μόλις πρόσφατα τους επέτρεψε μια ετήσια αύξηση 10%.
Οι Υδατοπρομήθειες χρεώνονται δηλαδή πιο πολύ από ότι τους επιτρέπει η Βουλή να πωλούν.
Λόγω αυτής της διαφοράς και με βάση στοιχεία της Γενικής Ελέγκτριας, το χρέος των Υδατοπρομηθειών το 2005 ξεπερνούσε τα £38 εκ. και το 2006 τα £42.2 εκ.
Να σημειωθεί ότι το ετήσιο κόστος αγοράς νερού από τα συστήματα αφαλατώσεων ανέρχεται σε £18εκ. και θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο με τις αυξήσεις των καυσίμων και με τις νέες μονάδες που προγραμματίζονται.
Λογικά το ΤΑΥ θα αυξήσει σύντομα τις τιμές του και ως εκ τούτου θα αυξηθεί και το χρέος των Υδατοπρομηθειών.

Μέθοδος Τιμολόγησης – Υδατοπρομήθειες
Δεν υπάρχει ομοιόμορφος τρόπος χρεώσεων και οι διαφορές είναι πολλές:
•    Ποσότητα νερού με το πάγιο. Το νερό με το πάγιο κυμαίνεται μεταξύ 15 και 25 τόνων.
•    Ποια είναι και κάθε πόσο αλλάζει η τιμή του νερού; Υπάρχουν τιμές για 5 τόνους, 10 τόνους και 40 τόνους.
•    Κάθε πόσο χρονικό διάστημα γίνεται η χρέωση;  Άλλοι χρεώνουν κάθε δίμηνο, άλλοι κάθε τρίμηνο και άλλοι κάθε τετράμηνο και φυσικά αν υπάρχει διαρροή ο ιδιοκτήτης θα το μάθει πολύ αργά.
•    Ποιοί δικαιούνται έκπτωση και δωρεάν νερό;  Δεν υπάρχει κοινή πολιτική για το ποιοι και πόση έκπτωση δικαιούνται και ποιοι παίρνουν νερό δωρεάν.
Για το θέμα αυτό είχα συνάντηση με το Σύνδεσμο Καταναλωτών τον περασμένο Οκτώβριο ο οποίος θα επανεξετάσει το θέμα.

Εισηγήσεις για την τιμολόγηση
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να προστατευτούν οι πολίτες και οι αγρότες από τις αυξήσεις του νερού.
Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να εξεταστεί με μεγάλη λεπτομέρεια η χρήση των επεξεργασμένων λυμάτων από τα συστήματα των πόλεων και των υπολοίπων 30 και πλέον συστημάτων που προγραμματίζονται να γίνουν. Με το σωστό προγραμματισμό θα μπορέσει το νερό αυτό να αντικαταστήσει μεγάλο μέρος των νερών που δίνονται τώρα από φράκτες για άρδευση.